حذف چک کاغذی تا پایان برنامه هفتم؛ چک الکترونیک چه آثار حقوقی دارد؟

خلاصه مطلب: بر اساس هدف‌گذاری مطرح‌شده در چارچوب اجرای قانون برنامه هفتم توسعه، قرار است چک‌های کاغذی تا پایان سال سوم اجرای برنامه به‌تدریج کنار گذاشته شوند و چک الکترونیک جایگزین آن شود. این تغییر می‌تواند در کاهش جعل، تقلب، اختلاف‌های تجاری و پرونده‌های قضایی مرتبط با چک مؤثر باشد.

چک یکی از مهم‌ترین ابزارهای پرداخت و تضمین در معاملات مردم و کسب‌وکارها است. با این حال، استفاده از چک‌های کاغذی همواره با مشکلاتی مانند جعل، دستکاری مبلغ یا تاریخ، مفقودی برگه چک و اختلاف بر سر امضا همراه بوده است. توسعه چک الکترونیک با هدف شفاف‌تر شدن فرایند صدور و انتقال چک و کاهش این خطرها دنبال می‌شود.

هدف از حذف چک کاغذی چیست؟

حذف چک کاغذی فقط یک تغییر ظاهری یا اداری نیست. در چک الکترونیک، اطلاعات مهمی مانند مبلغ، تاریخ سررسید، هویت صادرکننده و دریافت‌کننده و وضعیت انتقال چک در بستر رسمی بانکی ثبت می‌شود. ثبت سیستمی اطلاعات می‌تواند احتمال تغییر غیرمجاز در چک و انکار صدور آن را کمتر کند.

بر اساس اظهارات مطرح‌شده از سوی رئیس کمیسیون اصل نود مجلس، هدف این است که تا پایان سال سوم اجرای قانون برنامه هفتم توسعه، چک‌های کاغذی به‌طور کامل از چرخه خارج شوند. اجرای این هدف، نیازمند آماده بودن زیرساخت‌های بانک‌ها، دستگاه‌های اجرایی و کاربران خدمات بانکی است.

چک الکترونیک چیست؟

چک الکترونیک نوعی چک است که به‌جای صدور روی برگه فیزیکی، از طریق سامانه‌ها و بسترهای بانکی صادر، تأیید و منتقل می‌شود. در این روش، هویت اشخاص و اطلاعات چک به‌صورت دیجیتال ثبت می‌شود و فرایندهای مربوط به آن بدون نیاز به جابه‌جایی برگه کاغذی انجام می‌گیرد.

چک الکترونیک، جایگزینی برای تعهد مالی صادرکننده نیست؛ یعنی شخصی که چک الکترونیک صادر می‌کند، همچنان باید در تاریخ مقرر نسبت به تأمین وجه و انجام تعهد خود اقدام کند.

مهم‌ترین مزایای چک الکترونیک

• کاهش خطر جعل، مخدوش شدن و دستکاری چک
• ثبت دقیق‌تر اطلاعات صادرکننده و دریافت‌کننده
• کاهش احتمال گم شدن یا سرقت برگه چک
• امکان پیگیری آسان‌تر وضعیت چک در سامانه‌های بانکی
• کاهش مراجعه حضوری به شعب بانک
• شفافیت بیشتر در نقل‌وانتقال‌های مالی و تجاری

چرا چک کاغذی می‌تواند زمینه اختلاف و تقلب ایجاد کند؟

در چک کاغذی، امکان جعل امضا، تغییر مبلغ، تغییر تاریخ و ادعای مفقودی یا سرقت برگه چک وجود دارد. هر یک از این موارد ممکن است به اختلاف میان صادرکننده، دارنده چک و بانک منجر شود و در نهایت پرونده‌ای در مراجع قضایی تشکیل دهد.

در چک الکترونیک، بسیاری از مراحل در سامانه ثبت می‌شود. بنابراین، بررسی زمان صدور، تأیید، دریافت یا انتقال چک ساده‌تر خواهد بود. البته