قانون مالیات بر ارزش افزودهٔ ۱۴۰۰؛ متن ۵۷ ماده، اصلاحات منبع رسمی و راهنمای کاربردی
Table of Contents
Toggleراهنمای خواندن
این بخش فصلهای ششم تا هشتم قانون ۱۳۸۷ را در بر میگیرد: تکالیف نگهداری مدارک، عوارض شهرداری و دهیاری و حقوق ورودی. متن مواد برای بررسی دورهٔ اجرای همان قانون حفظ شده است. برای تعیین نرخ یا تکلیف فعلی، تاریخ واقعه و قانون لازمالاجرای همان دوره را بررسی کنید.
طبق بند «ج» مادهٔ ۱۶۵ قانون امور گمرکی ۱۳۹۰، مادهٔ ۴۱ قانون ۱۳۸۷ بهجز تبصرههای ۱ و ۳ آن لغو شد. تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۳۹ نیز در بند ۱ مادهٔ ۵۵ قانون ۱۴۰۰ فقط نسبت به عوارض موضوع بند ۲ مادهٔ ۳۸ قانون ۱۴۰۰ از نسخ مستثنا شده است.
فهرست مواد
مادهٔ ۳۴ · مادهٔ ۳۵ · مادهٔ ۳۶ · مادهٔ ۳۷ · مادهٔ ۳۸ · مادهٔ ۳۹ · مادهٔ ۴۰ · مادهٔ ۴۱
فصل ششم — سایر مقررات
مادهٔ ۳۴
مؤدیان مشمول مالیات موضوع این قانون مکلفند از دفاتر، صورتحسابها و سایر فرمهای مربوط، ماشینهای صندوق و یا سایر وسایل و روشهای نگهداری حساب که سازمان امور مالیاتی کشور تعیین میکند، استفاده نمایند. مدارک مذکور باید به مدت ده سال بعد از سال مالی مربوط توسط مؤدیان نگهداری و در صورت مراجعه مأموران مالیاتی به آنان ارائه شود.
مادهٔ ۳۵
سازمان امور مالیاتی کشور موظف است طرح لازم برای توسعه، تجهیز، آموزش و تربیت کارکنان مالیاتی، آموزش و ترویج فرهنگ مالیاتی از طریق رسانهها و ساز وکارهای مناسب در سطح کشور در طول یک دوره زمانی حداکثر پنجساله را تهیه و تنظیم نماید. همچنین سازمان مذکور مجاز است، برای اجراءاین قانون نسبت به تملک انواع داراییهای سرمایهای (از جمله فضای اداری و تجهیزات مورد نیاز) اقدام نماید. دولت مکلف است اعتبار و مجوزهای مورد نیاز برای اجراءاین ماده را در لوایح بودجه سالانه کل کشور منظور نماید.
مادهٔ ۳۶
بودجه سازمان امور مالیاتی کشور و واحدهای استانی ذیربط هرسال به صورت متمرکز در ردیف جداگانهای در قوانین بودجه منظور و به طور صددرصد(۱۰۰%) تخصیص یافته تلقی میشود و جهت انجام هزینههای جاری و تملک داراییهای سرمایهای ستاد سازمان و واحدهای استانی دراختیار سازمان مزبور قرار داده میشود.
مادهٔ ۳۷
یک در هزار از وجوهی که بابت مالیات، عوارض و جرائم متعلق موضوع این قانون وصول میگردد، در حساب مخصوصی در خزانه به نام سازمان امور مالیاتی کشور واریز میگردد و معادل آن از محل اعتباری که در قوانین بودجه سنواتی منظور میگردد، در اختیار سازمان مزبور قرار خواهد گرفت تا برای آموزش، تشویق و جایزه به مصرف کنندگان و مؤدیان هزینه نماید. وجوه پرداختی به استناد این بند از شمول مالیات و کلیه مقررات مغایر مستثنی است. یک نفر از اعضاءکمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با تصویب مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر بر اقدامات سازمان امور مالیاتی کشور در این مورد تعیین میگردد. وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است سالانه گزارشی از میزان و نحوه توزیع وجوه موضوع این ماده بین مصرفکنندگان و مؤدیان را به کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید.
فصل هفتم — عوارض کالاها و خدمات
مادهٔ ۳۸
نرخ عوارض شهرداریها و دهیاریها در رابطه با کالا و خدمات مشمول این قانون، علاوه بر نرخ مالیات موضوع ماده (۱۶) این قانون، به شرح زیر تعیین میگردد:
الف- کلیه کالاها و خدمات مشمول نرخ صدر ماده (۱۶) این قانون، یکونیمدرصد(۵/۱%)؛
ب- انواع سیگار و محصولات دخانی، سه درصد (۳%)؛
ج- انواع بنزین و سوخت هواپیما،ده درصد (۱۰%)؛
د- نفت سفید و نفت گاز، ده درصد (۱۰%) و نفت کوره پنجدرصد (۵%).
تبصره ۱- واحدهای تولیدی آلاینده محیط زیست که استانداردها و ضوابط حفاظت از محیط زیست را رعایت نمینمایند، طبق تشخیص و اعلام سازمان حفاظت محیط زیست (تا پانزدهم اسفند ماه هر سال برای اجراء در سال بعد)، همچنین پالایشگاههای نفت و واحدهای پتروشیمی، علاوه بر مالیات و عوارض متعلق موضوع این قانون، مشمول پرداخت یک درصد (۱%) از قیمت فروش به عنوان عوارض آلایندگی میباشند. حکم ماده(۱۷) این قانون و تبصرههای آن به عوارض آلایندگی موضوع این ماده قابل تسری نمیباشد. واحدهایی که در طیسال نسبتبه رفع آلایندگی اقدام نمایند، با درخواست واحد مزبور و تأیید سازمان حفاظت محیط زیست از فهرست واحدهای آلاینده خارج میگردند. در این صورت، واحدهای یاد شده از اول دوره مالیاتی بعد از تاریخ اعلام توسط سازمانمزبور به سازمان امور مالیاتی کشور، مشمول پرداخت عوارض آلایندگی نخواهند شد. واحدهاییکه درطیسال بنا به تشخیصو اعلام سازمانحفاظتمحیطزیست به فهرست واحدهای آلاینده محیط زیست اضافه گردند، از اول دوره مالیاتی بعد از تاریخ اعلام توسط سازمان حفاظت محیط زیست مشمول پرداخت عوارض آلایندگی خواهند بود. عوارض موضوع این تبصره در داخل حریم شهرها به حساب شهرداری محل استقرار واحد تولیدی و در خارج از حریم شهرها به حساب تمرکز وجوه موضوع تبصره(۲) ماده(۳۹) واریز میشود، تا بین دهیاریهای همان شهرستان توزیع گردد.
تبصره ۲- در صورتی که واحدهای تولیدی به منظور ارتقاء مهارت و سلامت کارکنان خود مراکز آموزشی و ورزشی ایجاد کرده و یا در این خصوص هزینه نمایند، با اعلام وزارت کار و امور اجتماعی میتوانند ده درصد (۱۰%) عوارض موضوع بند (الف) این ماده را تا سقف هزینه صورت گرفته درخواست استرداد نمایند، در صورت تأیید هزینههای مزبور توسط سازمان امور مالیاتی کشور، وجوه مربوط قابل تهاتر یا استرداد حسب مقررات این قانون خواهد بود.
تبصره ۳- به منظور تأسیس و توسعه واحدهای آموزشی مورد نیاز در مناطق کمتر توسعه یافته، معادل نیم درصد (۵/۰%) از عوارض وصولی بند (الف) این ماده در حساب مخصوص در خزانه به نام وزارت آموزش و پرورش واریز میگردد و معادل آن از محل اعتباری که در قوانین بودجه سنواتی منظور میگردد در اختیار وزارت یاد شده قرار خواهد گرفت تا توسط وزارت مزبور در امر توسعه و احداث مراکز آموزشی مورد نیاز در مناطق مزبور هزینه گردد. آئیننامهاجرائی این تبصره به پیشنهاد مشترک وزارتخانههای آموزش و پرورش، کشور و امور اقتصادی و دارایی به تصویب هیأت وزیران میرسد.
مادهٔ ۳۹
مؤدیان مکلفند عوارض و جرائم متعلق موضوع ماده(۳۸) این قانون را به حسابهایرابطیکه بنابه درخواستسازمانامور مالیاتیکشور و توسط خزانهداریکلکشور افتتاح میگردد و از طریق سازمان امور مالیاتی کشور اعلام میگردد، واریز نمایند. سازمان امور مالیاتی کشور موظف است عوارض وصولی هر ماه را تا پانزدهم ماه بعد به ترتیب زیر به حساب شهرداری محل و یا تمرکز وجوه حسب مورد واریز نماید:
الف) عوارض وصولی بند (الف) ماده(۳۸) در مورد مؤدیان داخل حریم شهرها به حساب شهرداری محل و در مورد مؤدیان خارج از حریم شهرها به حساب تمرکز وجوه وزارت کشور به منظور توزیع بین دهیاریهای همان شهرستان بر اساس شاخص جمعیت و میزان کمتر توسعه یافتگی؛
ب) عوارض وصولی بندهای (ب)، (ج) و (د) ماده(۳۸) به حساب تمرکز وجوه به نام وزارت کشور.
تبصره ۱- سه درصد(۳%) از وجوه واریزی که به حسابهای موضوع اینماده واریز میگردد، در حساب مخصوصی نزد خزانه به نام سازمان امور مالیاتی کشور واریز میشود و معادل آن از محل اعتبار اختصاصی که در قوانین بودجه سنواتی منظور میگردد در اختیار سازمان مزبور که وظیفه شناسایی، رسیدگی، مطالبه و وصول این عوارض را عهده دار میباشد، قرار خواهد گرفت تا برای خرید تجهیزات، آموزش و تتشویق کارکنان و حسابرسی هزینه نماید. وجوه پرداختی به استناد این بند به عنوان پاداش وصولی از شمول مالیات و کلیه مقررات مغایر مستثنی است.
استثنای محدود قانون ۱۴۰۰: حکم این تبصره طبق بند ۱ مادهٔ ۵۵ قانون جدید، تنها نسبت به عوارض موضوع بند ۲ مادهٔ ۳۸ همان قانون از نسخ مستثناست؛ این استثنا به کل مادهٔ ۳۹ یا همهٔ عوارض قانون ۱۳۸۷ تعمیم نمییابد.
تبصره ۲ـ حساب تمرکز وجوه قید شده در این ماده توسط خزانه داری کل کشور به نام وزارت کشور افتتاح میشود. وجوه واریزی به حساب مزبور (به استثناء نحوه توزیع مذکور در قسمتهای اخیر بند (الف) این ماده و تبصره (۱) ماده(۳۸) این قانون) به نسبت بیست درصد (۲۰%) کلان شهرها (شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت) بر اساس شاخص جمعیت، شصت درصد(۶۰%) سایر شهرها بر اساس شاخص کمترتوسعهیافتگی و جمعیت و بیست درصد (۲۰%) دهیاریها بر اساس شاخص جمعیت تحت نظر کار گروهی متشکل از نمایندگان معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور و وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت کشور و یک نفر ناظر به انتخاب کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی مطابق آئیننامه اجرائی که به پیشنهاد مشترک وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت کشور و شورای عالی استان ها به تصویب هیأت وزیران میرسد توزیع و توسط شهرداریها و دهیاریها هزینه میشود. هرگونه برداشت از حساب تمرکز وجوه به جز پرداخت به شهرداریها و دهیاریها و وجوه موضوع ماده(۳۷)، تبصرههای(۲)و(۳) ماده(۳۸) این قانون و تبصره(۱) این ماده ممنوع میباشد. وزارت کشور موظف است، گزارش عملکرد وجوه دریافتی را هر سه ماه یکبار به شورای عالی استانها و کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.
مادهٔ ۴۰
احکام سایر فصول این قانون، به استثناء احکام فصل نهم در رابطه با عوارض موضوع این فصل نیز جاری است. لیکن احکام سایر فصول، مربوط به نرخ و ترتیبات واریز و توزیع عوارض که این فصل برای آن دارای حکم خاص است، جاری نخواهد بود.
فصل هشتم — حقوق ورودی
مادهٔ ۴۱
وضعیت نسخ در سال ۱۳۹۰: متن اصلی این ماده و تبصرهٔ ۲ آن به موجب بند «ج» مادهٔ ۱۶۵ قانون امور گمرکی لغو شدند؛ تبصرههای ۱ و ۳ از همان نسخ مستثنا بودند. متن زیر برای سابقهٔ قانونگذاری حفظ شده است.
حقوق گمرکی معادل چهاردرصد (۴٪) ارزش گمرکی کالاها تعیین میشود. به مجموع این دریافتی و سود بازرگانی که طبق قوانین مربوطه توسط هیأت وزیران تعیین میشود حقوق ورودی اطلاق میگردد.
تبصره ۱- نرخ حقوق ورودی علاوه بر رعایت سایر قوانین و مقررات باید به نحوی تعیین گردد که :
الف- در راستای حمایت مؤثر از اشتغال وکالای تولید یا ساخت داخل در برابر کالای وارداتی باشد؛
ب- در برگیرنده نرخ ترجیحی و تبعیضآمیز بین واردکنندگان دولتی با بخشهای خصوصی، تعاونی و غیردولتی نباشد؛
ج- نرخ حقوق ورودی قطعات، لوازم و موادی که برای مصرف در فرآوری یا ساخت یا مونتاژ یا بستهبندی اشیاء یا مواد یا دستگاهها وارد میگردد از نرخ حقوق ورودی محصول فرآوری شده یا شیء یا ماده یا دستگاه آماده پائینتر باشد.
تبصره ۲- کلیه قوانین و مقررات خاص وعام مربوط به معافیتهای حقوق ورودی به استثناء معافیتهای موضوع ماده (۶) و بندهای (۱)، (۲)، (۴) تا (۹) و (۱۲) تا (۱۹) ماده (۳۷) قانون امور گمرکی مصوب ۱۷/۳/۱۳۵۰ و ماده (۸) قانون ساماندهی مبادلات مرزی مصوب ۸/۷/ ۱۳۸۴ و قانون چگونگی اداره مناطق آزاد و اصلاحات آن و قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی مصوب ۱۳۸۴ و معافیت لایحه قانونی راجع به ماشین آلات تولیدی که توسط واحدهای تولیدی، صنعتی و معدنی مجاز وارد میشود از پرداخت حقوق ورودی مصوب ۲۴/۲/۱۳۵۹ شورای انقلاب اسلامی ایران و معافیت گمرکی لوازم امداد ونجات اهدائی به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران و وزارت کشور و اقلام عمده صرفاً دفاعی کشور لغو میگردد. اقلام عمده دفاعی به پیشنهاد مشترک وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور و با تصویب هیأت وزیران تعیین میگردد.
تبصره ۳- معادل دوازده در هزار ارزش گمرکی کالاهای وارداتی که حقوق ورودی آنها وصول میشود از محل اعتباراتی که همه ساله در قوانین بودجه سنواتی کل کشور منظور میشود در اختیار وزارت کشور قرار میگیرد تا بر اساس مقررات تبصره(۲) ماده(۳۹) این قانون به شهرداریها و دهیاریهای سراسر کشور به عنوان کمک پرداخت و به هزینه قطعی منظورشود.
پرسشهای رایج
آیا نرخهای مادهٔ ۳۸ امروز قابل استفادهاند؟
این نرخها بخشی از متن تاریخی قانون ۱۳۸۷ هستند. برای دورههای جدید به قانون مالیات بر ارزش افزودهٔ ۱۴۰۰ و مقررات همان دوره مراجعه کنید.
آیا تمام مادهٔ ۴۱ در سال ۱۳۹۰ لغو شد؟
خیر. قانون امور گمرکی ۱۳۹۰ تبصرههای ۱ و ۳ را از نسخ آن زمان مستثنا کرد؛ دربارهٔ وضعیت بعدی آنها باید قوانین لاحق بررسی شود.
استثنای تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۳۹ چه دامنهای دارد؟
این استثنا در مادهٔ ۵۵ قانون ۱۴۰۰ فقط برای عوارض موضوع بند ۲ مادهٔ ۳۸ همان قانون آمده است.
منابع رسمی و بخشهای مرتبط
- متن اصلی قانون مالیات بر ارزش افزودهٔ ۱۳۸۷ در مرکز پژوهشهای مجلس
- بند «ج» مادهٔ ۱۶۵ قانون امور گمرکی ۱۳۹۰
- قانون مالیات بر ارزش افزودهٔ ۱۴۰۰، مواد ۳۸ و ۵۵
برای بخش پیشین، مواد ۱۸ تا ۳۳ قانون ۱۳۸۷ را ببینید.





