رای شماره ۱۷۵۰۴۷۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
با موضوع: الف. بند ۶ شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴ به شماره ۱۲۷۴۳۲ـ۲۰/۲ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ وزیر نفت از این حیث که متضمن وضع قاعده برای کلیه کارکنان اعم از کارکنان مشمول ماده ۱۰ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت یا غیر آن است و در حدی که شامل مواردی شده که سابقاً مطابق قانون مجوز استخدامی صادر گردیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و ابطال شد. ب. بند اول مکاتبه شماره ت هـ م / ۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ مدیر کل تدوین و هماهنگی مقررات اداری و استخدامی وزارت نفت که متضمن الزام به انعقاد و امضای قرارداد توسط مشمولین و تفکیک استخدام آزمایشی و رسمی و برقراری تفکیک سنی است و بند دوم مکاتبه مذکور نیز از جهت حکم به لزوم انعقاد قرارداد و لزوم استمرار عضویت در صندوق تأمین اجتماعی با وصف این که پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت، کارکنان وزارت نفت و شرکت های تابعه آن از نظر بازنشستگی و امور رفاهی تابع صندوق مذکور هستند و همچنین از جهت حکم به عدم امکان عضویت در صندوق بازنشستگی کشوری برای فردی که نتواند ۱۵ سال در صنعت نفت خدمت نماید، …
بسمه تعالی
مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران
یک نسخه از رأی هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۱۷۵۰۴۷۹ مورخ ۱۴۰۴/۷/۱۵ مبنی بر: الف. بند ۶ شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴ به شماره ۱۲۷۴۳۲ـ۲۰/۲ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ وزیر نفت از این حیث که متضمن وضع قاعده برای کلیه کارکنان اعم از کارکنان مشمول ماده ۱۰ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت یا غیر آن است و در حدی که شامل مواردی شده که سابقاً مطابق قانون مجوز استخدامی صادر گردیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و ابطال شد.
ب. بند اول مکاتبه شماره ت هـ م / ۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ مدیر کل تدوین و هماهنگی مقررات اداری و استخدامی وزارت نفت که متضمن الزام به انعقاد و امضای قرارداد توسط مشمولین و تفکیک استخدام آزمایشی و رسمی و برقراری تفکیک سنی است و بند دوم مکاتبه مذکور نیز از جهت حکم به لزوم انعقاد قرارداد و لزوم استمرار عضویت در صندوق تأمین اجتماعی با وصف این که پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت، کارکنان وزارت نفت و شرکت های تابعه آن از نظر بازنشستگی و امور رفاهی تابع صندوق مذکور هستند و همچنین از جهت حکم به عدم امکان عضویت در صندوق بازنشستگی کشوری برای فردی که نتواند ۱۵ سال در صنعت نفت خدمت نماید، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و ابطال شد.
ج. بند اول مکاتبه شماره م ۱ ک / ۱۵۷۷۲۴ مورخ ۱۳۹۴/۴/۶ معاون مدیر در امور اداری شرکت ملی نفت ایران از جهت وضع قاعده برای کلیه کارکنان و اطلاق بند دوم مکاتبه مذکور در حد تسری به افرادی که فرآیند استخدام ایشان از ابتدای اجرایی شدن مصوبه مورد شکایت تا زمان ابلاغ آن به اتمام رسیده باشد و مواردی که مطابق قانون مجوز استخدامی صادر شده ، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و ابطال شد. جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.
مدیرکل هیئت عمومی و هیئت های تخصصی دیوان عدالت اداری ـ یداله اسمعیلی فرد
تاریخ دادنامه: ۱۴۰۴/۷/۱۵ شماره دادنامه: ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۱۷۵۰۴۷۹
شماره پرونده: ۰۳۰۱۳۷۴ـ۰۳۰۱۳۷۵
مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم سرور عمویان
طرف شکایت: ۱ـ وزارت نفت ۲ـ شرکت ملّی نفت ایران ۳ـ صندوق های بازنشستگی پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت ۴ـ سازمان اداری و استخدامی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ۱ـ ابطال بند ۶ از شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴ ابلاغی به شماره ۲۰/۲ـ۱۲۷۴۳۲ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ وزارت نفت ۲ـ ابطال مصوبه شماره ت هـ م/۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ وزارت نفت ۳ـ ابطال نامه شماره م ا ک/۱۵۷۷۲۴ مورخ ۱۳۹۴/۴/۶ معاون مدیر در امور اداری شرکت ملّی نفت ایران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بندهای ۵ و ۶ از شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴ ابلاغی به شماره ۲۰/۲ـ۱۲۷۴۳۲ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ وزارت نفت، ابطال مصوبه شماره ت هـ م/۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ وزارت نفت، ابطال نامه شماره م ا ک/۱۵۷۷۲۴ مورخ ۱۳۹۴/۴/۶ معاون مدیر در امور اداری شرکت ملّی نفت ایران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
“به استحضار می رساند اینجانب فرزند جانباز ۲۵ درصد براساس تبصره ۱۱۵/۱۴۹۷ـ۲۴۹۹۰ مورخ ۱۳۷۴/۸/۷ مبنی بر استخدام فرزندان جانبازان ۲۵ درصد در تاریخ ۱۳۹۳/۱۰/۱۷ از اداره متبوع (شرکت نفت فلات قاره ایران) درخواست اجرای قانون مذکور و تبدیل وضعیت از قرارداد مدّت معیّن به کارمند رسمی را نمودم، با پیگیری های مکرّر در مهرماه سال ۱۴۰۱ مراحل گزینش و طب صنعتی را انجام و نهایتاً در اسفند ماه همان سال از تاریخ ۱۳۹۹/۷/۲۹ حکم استخدام کارمند پیمانی صادر و بر طبق نامه شماره ۵۷۲۵۹۴ مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۱۹ صندوق بازنشستگی نفت مدّت قریب به ۱۵ سال سابقه قراردادی مدّت معیّن در صورت رسمی شدن مورد تأیید قرار گرفت. لازم به ذکر است روند مراحل رسمی بنده مدّت ۶ ماه به طول انجامید که در تاریخ ۱۴۰۲/۶/۲ حکم مربوطه از تاریخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۹ تبدیل وضعیت به رسمی صادر گردید لیکن در فاصله زمانی پیمانی به رسمی یعنی در تاریخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ مدیرکل تدوین و هماهنگی مقرّرات اداری و استخدامی شرکت ملّی نفت با صدور بخشنامه به شماره (ت هـ م/۲۱۵۵۷۲) اعلام کرد خانم های مشمول بند (و) تا قبل از سن ۴۵ سالگی می توانند به عضویت صندوق کارمندان صنعت نفت در آیند. نظر به این که بخشنامه مذکور صرفاً در راستای تضییع حق فرزندان جانبازان و ایثارگران مشمول بند «و» گردیده است و به همین بهانه مدّت ۷ ماه است با عدم همکاری در جهت بازنشستگی عادی و برقراری مستمری مربوطه موجبات در مضیقه قرار گرفتن وضعیت معیشت اینجانب گردید به ناچار درخواست بازنشستگی براساس قانون تأمین اجتماعی را دادم که رئیس تأمین نیروی انسانی شرکت اعلام کردند تنها در صورت امضاء فرم تنظیم شده شرکت مبنی بر ترک ادعا با شما همکاری می کنیم و لذا به اجبار مجبور به امضای تعهّد نامه مبنی بر انصراف از پیگیری حقوق قانونی خود شدم. لذا با عنایت به مطالب فوق درخواست ابطال مصوبه شماره ت هـ م/۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ وزارت نفت در جهت حمایت از مشمولین تبصره یک قانون بند (و) ماده ۴۴ قانون برنامه پنجم توسعه دارم.”
در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیئت عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شد وی به موجب لایحه ای که به شماره ۲۸۵۵۰۱۱ مورخ ۱۴۰۳/۷/۲۵ ثبت دفتر اندیکاتور هیئت عمومی شده به طور خلاصه اعلام کرده است که:
“از آنجایی که ابلاغیه شماره ۲۰/۲ـ۷۳۱ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۴ طی دادنامه های شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۹۷۷ تاریخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۶ و ۳۲۶۱ [۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۲۶۱] تاریخ ۱۴۰۰/۱۲/۱۷ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به لحاظ تحدید قانون تفسیر بند (و) قانون برنامه پنجم توسعه در شرایط سنی ایثارگران با شرط سنی ۴۵ سال تمام برای بانوان و ۵۰ سال سن برای کارمندان مرد، در زمان رسمی شدن و همچنین خارج از اختیار مقام صادرکننده ابلاغیه بوده ابطال گردیده است و اقدام آن شرکت در تبدیل وضعیت تعدادی از نفرات از جمله مشخصاً احدی از کارکنان شرکت نفت فلات قاره در شرایط مشابه به نام سرکار خانم مهناز ملکی به رغم تحصیلات کمتر (۱۰ سال و ۶ ماه) سن بیشتر (۹ ماه و ۶ روز)، به صورت کارمندی و بازنشستگی مطابق مقرّرات صندوق های بازنشستگی صنعت نفت در تباین و تغایر با بند ۹ فصل سوم قانون اساسی و بندهای ۱ و ۲ ماده ۱ و بند ۱ از ماده ۴ حقوق شهروندی در نظام اداری مصوّب ۱۳۹۵/۱۲/۲۲ می باشد.”
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
“الف ـ شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴ به شماره ۲۰/۲ـ۱۲۷۴۳۲ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ وزارت نفت
قائم مقام، معاونان و مشاوران محترم وزیر
شرکت های اصلی و فرعی تابعه وزارت نفت
دانشگاه، پژوهشگاه صنعت نفت و مؤسسه مطالعات بین المللی انرژی
دیگر واحدهای مستقل ستادی
ابلاغ شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴
ضمن تأکید بر اجرا و مراعات ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴ کل کشور مصوّب هیئت وزیران، ابلاغ شده به شماره ۷۵۳/ت۵۱۷۶۲هـ تاریخ ۱۳۹۴/۱/۱۱ و نیز قانون برنامه پنجم توسعه در مواردی که شامل ۴ شرکت اصلی و شرکت های فرعی تابعه و دیگر مخاطبان این شیوه نامه می باشد، موارد زیر نیز به استناد جزء ۶ بند (ب) و جزء ۳ بند (ت) ماده ۳ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوّب ۱۳۹۱/۲/۱۹ جهت اجرا ابلاغ می گردد:
این شیوه نامه شامل همه شرکت های اصلی و فرعی تابعه وزارت نفت و نیز دانشگاه و پژوهشگاه صنعت نفت، مؤسسه مطالعات بین المللی انرژی، سازمان حراست و دیگر واحدهای مستقل ستادی وزارتخانه می شود که از این پس به اختصار از آنها به عنوان دستگاه های تابعه یاد می شود.
……………………
۶ ـ از ابتدای سال ۱۳۹۴ هرگونه تبدیل وضعیت استخدامی کارکنان قراردادی ممنوع است و موارد تبدیل وضعیت در هر مرحله از کار و پیشرفت که باشد، حتّی در مواردی نیز که در گذشته برای این گونه تبدیل وضعیت ها مجوّزی صادر شده، باید فوراً متوقّف و برای تمدید مجوّز مراتب به وزیر گزارش شود.
تبصره ـ حکم این بند شامل تبدیل وضعیت نیروهای پیمانی که با فراخوان استخدامی جذب شده و طبق مقرّرات باید به رسمی تبدیل وضعیت شوند، نمی شود.
ب ـ مصوبه شماره ت هـ م/۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ وزارت نفت
از: مدیرکل تدوین و هماهنگی مقرّرات اداری و استخدامی
موضوع: قرارداد استخدام کارمند رسمی (مشمولین فاقد حد نصاب سن)
مدیر محترم توسعه منابع انسانی شرکت ملّی نفت ایران
مدیر محترم توسعه منابع انسانی شرکت ملّی گاز ایران
مدیر محترم توسعه منابع انسانی شرکت ملّی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران
مدیر محترم توسعه منابع انسانی شرکت ملّی صنایع پتروشیمی
مدیرکل محترم منابع انسانی ستاد
باسلام
احتراماً، در اجرای بند ۴ ابلاغیه شماره ۷۳۲ـ۲۰/۲ مورخ ۱۴۰۰/۹/۲۵ وزیر محترم نفت و بند ۲ ابلاغیه شماره ۷۳۱ـ۲۰/۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۴ (برای مشمولین فاقد حد نصاب سنی ذکر شده)، به پیوست نمونه قرارداد استخدام مشمولین موضوع فوق جهت دستور اقدام و بهره برداری لازم با رعایت مراتب ذیل ایفاد می گردد.
۱ـ کارمندان دارای شرایط ایثارگری مشمول تبدیل وضعیت/ استخدام رسمی:
مشمولین بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ و بند (و) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ که در تاریخ استخدام رسمی به سن بالاتر از ۵۰ و ۴۰ سال (به ترتیب برای مرد و زن ـ اصلاحیه شماره ت هـ م/۵۷۷۳۰۸ مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۲۳) رسیده اند و همچنین مشمولین قانون تفسیر بند (و) ماده ۴۴ قانون برنامه پنجم توسعه که در تاریخ تبدیل وضعیت به رسمی دارای سن بالاتر از ۵۰ و ۴۵ سالگی (به ترتیب برای مرد و زن) می باشند، انعقاد و امضای قرارداد استخدامی پیوست در فرآیند استخدام آزمایشی/ رسمی (حسب مورد) الزامی است.
۲ـ کارمندان انتقالی:
برای مشمولین انتقال (کارمندان رسمی) به صنعت نفت قرارداد استخدام رسمی ضمیمه با حذف بندهای (۲ و ۱۱) و با جایگزینی بند ۱۰ به شرح زیر به امضای طرفین می رسد:
«استمرار عضویت در صندوق تأمین اجتماعی/ کشوری/ سایر … از تاریخ انتقال الزامی بوده و ادامه خدمت در شرکت مشروط به حفظ عضویت کارمند در صندوق مذکور خواهد بود. کارمند ضمن استمرار عضویت در صندوق بازنشستگی متبوع (مبدأ) صرفاً با رعایت شرط سنی بازنشستگی صنعت نفت بازنشسته می شود.
شایان ذکر است، مشمولین فاقد حد نصاب سن، کارمندانی هستند که در تاریخ استخدام در صنعت نفت (مستند به تبصره یک جزء (الف) بند ۱ ماده ۳۵ آیین نامه نظام های اداری و استخدامی کارمندان صنعت نفت) یا انتقال (مستند به اصلاحیه فراز انتهایی ماده ۱۳ آیین نامه مذکور) فاقد شرط امکان حداقل (۱۵) سال خدمت در صنعت نفت/ عضویت در صندوق های بازنشستگی، پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت می باشند. ـ وزارت نفت
ج ـ نامه شماره م ا ک/۱۵۷۷۲۴ مورخ ۱۳۹۴/۴/۶ معاون مدیر در امور اداری شرکت ملّی نفت ایران
مدیریت محترم منابع انسانی شرکت ملّی مناطق نفت خیز جنوب
سرپرست محترم مدیریت منابع انسانی شرکت ملّی حفاری
مدیر محترم منابع انسانی شرکت نفت مناطق مرکزی
مدیر محترم منابع انسانی شرکت نفت فلات قاره
مدیر محترم منابع انسانی شرکت نفت و گاز پارس
مدیر محترم منابع انسانی سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت
مدیر محترم منابع انسانی سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس
مدیر محترم منابع انسانی شرکت نفت و گاز اروندان
مدیر محترم منابع انسانی شرکت مهندسی و توسعه نفت
مدیر محترم منابع انسانی شرکت ملّی صادرات گاز
مدیر محترم منابع انسانی شرکت پایانه های نفتی
مدیر محترم منابع انسانی نفت خزر
معاون محترم سازمان و رئیس حراست شرکت ملّی نفت ایران
معاون محترم مدیر در منابع انسانی مدیریت اکتشاف
سرپرست محترم مدیریت منابع انسانی سازمان بهینه سازان مصرف سوخت کشور
سرپرست محترم معاونت پشتیبانی پژوهشگاه صنعت نفت
معاون محترم پشتیبانی مؤسسه مطالعات بین المللی انرژی
معاون محترم امور پشتیبانی سازمان حراست
مدیر محترم امور اداری و خدمات عمومی دانشگاه صنعت نفت
معاون محترم خدمات پشتیبانی پژوهشگاه ازدیاد برداشت
موضوع: ابلاغیه شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴
با عنایت به ابلاغیه شماره ۲۰/۱۲۷۴۳۲ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ مقام عالی وزارت درخصوص عدم امکان بکارگیری نیروی انسانی در سطح شرکت ملّی نفت ایران ضمن تأکید بر نظارت و اجرای دقیق موارد مطروحه در شیوه نامه ابلاغی موارد ذیل را به استحضار می رساند:
۱) فهرست اسامی و مشخصات کلّیه افرادی که تشریفات استخدامی آنان در آن شرکت/ مدیریت براساس مصوبات و دستورالعمل های جاری و مجوّز خاص در دست اقدام بوده و تاکنون منجر به اخذ شماره شناسایی/ صدور قرارداد استخدامی نگردیده است. اعم از (مصوبه ۱۳۹۷، جذب یکی از فرزندان کارکنان فوت ناشی از کار، اعاده به خدمت جانبازان، جذب فارغ التحصیلان دانشگاه صنعت نفت جذب به صورت قرارداد مدّت معیّن و…) طبق جدول ذیل تکمیل و به همراه فایل Excel به این معاونت ارسال گردد.
۲ـ مطابق بند ۷ ابلاغیه فوق الاشاره بکارگیری نیروی پیمانکاری به هر عنوان ممنوع بوده و انتظار دارد تدابیر لازم حسب ابلاغیه و تأکید مقام عالی وزارت اتّخاذ گردد.
لذا خواهشمند است دستور فرمایید از نتیجه اقدامات حداکثر تا تاریخ ۱۳۹۳/۳/۱۰ این معاونت را مطّلع نمایند. بدیهی است مسئولیت صحّت اطّلاعات ارسالی متوجه آن شرکت/ مدیریت خواهد بود.
ردیف ـ کدملی ـ نام و نام خانوادگی ـ مقطع و مدرک تحصیلی ـ شماره کد مجوّز اختصاص یافته ـ ردیف کد مجوّز ـ مصوبه و دستورالعمل مربوط به جذب مجوّز
ـ معاون مدیر در امور اداری شرکت ملّی نفت ایران”
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی و مجلس وزارت نفت به موجب لایحه شماره ۳۱۶۷۳۶ مورخ ۱۴۰۳/۷/۴ اعلام کرده است که:
“نامبرده از کارکنان شاغل در شرکت ملّی حفاری ایران از شرکت های زیر مجموعه شرکت ملّی نفت ایران می باشد، لذا شرکت مذکور در اداره امور از جمله جذب و استخدام واجد اختیارات و دارای شخصیت حقوقی مستقل از وزارت نفت می باشد. لذا طرح شکایت ایشان به طرفیت وزارت نفت از دیدگاه و منظر قانون حاکم مردود و بالتبع مسموع نمی باشد. در تأیید مطلب فوق به رأی وحدت رویه شماره ۱۵۱۱ [۹۹۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۵۱۱] مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۳ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری اشاره می شود. لذا طرح موضوع شکایت به طرفیت وزارت نفت مسموع نمی باشد.
درخصوص پاسخ در ماهیت دعوا:
۱ـ حسب استعلام به عمل آمده از صندوق های بازنشستگی، پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت، مستند به مفاد بند ۱ ذیل قسمت (۵ ـ۰۱ـ۱۴) فصل چهاردهم مجموعه مقرّرات اداری و استخدامی، کارمندان رسمی مرد با سن ۶۰ سال تمام و کارمندان رسمی زن با سن ۵۵ سال تمام به شرط داشتن حداقل ۱۰ سال سابقه خدمت صنعت نفت بازنشسته عادی می گردند. مطابق با مفاد جزء (الف) بند ۱ ماده ۳۵ آیین نامه نظام های اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت، متأثر از قانون وظایف و اختیارات صنعت نفت سن بازنشستگی عادی کارمندانی که از تاریخ تصویب آیین نامه نظام های اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت (۱۳۹۳/۹/۱) در وزارت نفت و شرکت های تابعه استخدام گردیده/ می گردند برای کارمندان مرد ۶۵ سال و برای کارمندان زن ۵۵ سال (مشروط به داشتن پانزده سال سابقه خدمت در صنعت نفت). بنابراین شرط برقراری مستمری کارمندان و یا عضویت در صندوق های بازنشستگی، امکان پرداخت کسور به صورت مستقیم به میزان حداقل ۱۰ سال/ ۱۵ سال می باشد.
۲ـ صندوق بازنشستگی صنعت نفت طبق مقرّرات اداری و استخدامی در صورتی که سنوات خدمت در صنعت نفت (عضویت در صندوق) به حداقل ذکر شده در بند ۲ فوق رسیده باشد، متعهّد به تعیین و پرداخت مستمری/ مقرری ـ حسب مورد می باشد که مطابق با مفاد بند ۲ فوق حداقل سنوات یاد شده ۱۰ سال می باشد. برهمین اساس مفاد بخشنامه شماره ۷۳۱ـ۲۰/۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۴ وزیر نفت با موضوع تبدیل وضعیت ایثارگران مشمول، سن برای کارمندان مرد/ زن به ترتیب ۵۰ و ۴۵ سال تمام لحاظ نموده تا ایثارگر تبدیل وضعیت شده در زمان بازنشستگی دارای حداقل سنوات ده سال (پرداخت کسور) به منظور دریافت مستمری را داشته باشد. این موضوع در مجموعه مقرّرات اداری و استخدامی نیز تصریح شده به نحوی که حسب مفاد بند ۱ قسمت (۵ ـ۰۱ـ۱۴) فصل چهاردهم کارمند رسمی با داشتن ۱۰ سال سابقه خدمت در صنعت نفت بازنشسته می شوند و حتّی طبق مفاد بند ۱۳ بخش (۰۷ـ۱۴) فصل مذکور برای محاسبه سوابق خدمت قابل محاسبه و غیرشرکتی کارمندان، شرط حداقل ۱۰ سال خدمت در شرکت و پرداخت عضویت به صندوق بازنشستگی جهت استفاده از مزایای مستمری/ مقرری ماهانه در موعد بازنشستگی (عادی/ پیش از موعد) تصریح شده است.
۳ـ مراتب مقرّرات فوق منبعث از ماده ۳۶ آیین نامه نظام های اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت می باشد که مقرّر نموده است امتیازات ایثارگری در زمینه تسهیلات اداری و استخدامی و پرداخت حقوق و مزایا وفق قوانین و مقرّرات مربوط پس از تطبیق با نظام های اداری و استخدامی توسط مرجع موضوع ماده ۳۹ این آیین نامه در مورد کارکنان ایثارگر واجد شرایط اجرا می شود. ماده ۳۶ مذکور طی رأی شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۱۸۶ مورخ ۱۴۰۰/۳/۳۱ هیئت تخصّصی استخدامی دیوان عدالت اداری تأیید گردیده است. لذا به دلیل حکم مزبور در آیین نامه ماده ۱۰ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت، شرایط سنی ذکر شده جهت استخدام رسمی و کارمندی تابع صندوق های بازنشستگی، پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت تعیین شده است.
۴ـ مطابق مقرّرات و ضوابط ذی ربط اعلامی از سوی اداره کل تدوین و هماهنگی مقرّرات اداری واستخدامی، مشمولین تبدیل وضعیت موضوع بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور که دارای کبر سن هستند، در صورت عدم تمایل به تقبل بار مالی ناشی از نقل و انتقال کسور ناشی از عدم تکافوی حداقل ۱۵ سال پرداخت حق بیمه، تحت قرارداد استخدام کارمند رسمی تابع صندوق تأمین اجتماعی تبدیل وضعیت خواهند شد. لذا از آن مقام رسیدگی و صدور رأی مبنی بر رد دعوی به طرفیت وزارت نفت و شرکت های تابعه مورد استدعاست.”
همچنین شرکت ملّی نفت ایران نیز در پاسخ به شکایت مذکور به موجب لوایح شماره ۲۷۸۷۳۲۹ مورخ ۱۴۰۳/۷/۲۲ و ۴۰۰۰۷۸۲۱ مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۱۱ توضیحاتی داده که خلاصه آن به قرار زیر است:
“در رابطه با تقاضای ابطال مصوبه شماره ت هـ م/۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ وزارت نفت به استحضار می رساند:
برابر مفاد ماده ۱۰ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوّب ۱۳۹۱/۲/۱۹، نظام های اداری و استخدامی و پرداخت حقوق و مزایای آن دسته از کارکنان شرکت های تابعه وزارت نفت که در واحدهای عملیاتی و تخصّصی شاغل می باشند، با رویکرد تقویت رقابت پذیری و سرعت بخشیدن به بهره برداری از میادین مشترک و حفظ نیروی انسانی متخصّص، تابع «آیین نامه نظام های اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت» است که حسب مفاد ماده ۴۰ آیین نامه مذکور اعلام گردیده؛ «مقرّرات اداری و استخدامی صنعت نفت که تا تاریخ تصویب این آیین نامه و در چهارچوب مفاد آن مُجرا و ملاک عمل بوده است، کماکان قابلیت اجرا خواهد داشت. تغییرات و اصلاحات بعدی مقرّرات مذکور در چهارچوب موازین و اصول کلی این آیین نامه پس از تصویب در شورای اداری و استخدامی موضوع ماده ۳۹ آیین نامه موصوف مُجرا می گردد.»
برابر بند ۱ ذیل قسمت (۵ ـ۰۱ـ۱۴) فصل چهاردهم مجموعه مقرّرات اداری و استخدامی کارمندان صنعت نفت، کارمندان رسمی مرد با سن ۶۰ سال تمام و کارمندان رسمی زن با سن ۵۵ سال تمام، به شرط داشتن حداقل ۱۰ سال سابقه خدمت در صنعت نفت بازنشسته عادی می شوند.
۳ـ مطابق با جزء (الف) بند ۱ ماده ۳۵ آیین نامه فوق الاشعار، سن بازنشستگی عادی کارمند ۶۰ سال برای کارمند مرد و ۵۵ سال برای کارمند زن تعیین شده است. همچنین مطابق با جزء مذکور کارمند به هنگام بازنشستگی عادی به منظور برخورداری از مستمری صندوق بازنشستگی صنعت نفت حسب مقرّرات موضوعه بایستی حداقل ۱۰ سال سابقه خدمت در صنعت نفت داشته باشند.
۴ـ با جمع مفاد بند ۱ ذیل قسمت (۵ ـ۰۱ـ۱۴) فصل چهاردهم مجموعه مقرّرات اداری و استخدامی کارمندان صنعت نفت و جزء (الف) بند ۱ ماده ۳۵ آیین نامه یاد شده، شرط سنی بازنشستگی جهت بهره مندی از مستمری صندوق های بازنشستگی، پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت برای کارمندان زن ۵۵ سال است که از تاریخ استخدام ۱۰ سال تا سن مذکور امکان کسورپردازی وجود داشته باشد. به عبارتی، کارمندان زن جهت عضویت در صندوق های بازنشستگی مذکور، بایستی در بدو استخدام حداکثر ۴۵ سال سن داشته باشند.
۵ ـ همچنین مُنبعث از ماده ۳۶ آیین نامه نظام های اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت، امتیاز ایثارگری در زمینه تسهیلات اداری استخدامی و پرداخت حقوق و مزایا وفق قوانین و مقرّرات مربوطه پس از تطبیق با نظام های اداری و استخدامی توسط مرجع موضوع ماده ۳۹ آیین نامه صدرالاشعار در مورد کارکنان ایثارگر اجرا می شود.
براساس بند ۲ بخشنامه شماره ۷۳۱ـ۲۰/۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۴ وزیر وقت نفت با موضوع قانون تفسیر بند (و) ماده ۴۴ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه کشور، چنین مقرّر شده است که مشمولین قراردادی مدّت موقّت با مدرک تحصیلی دیپلم و بالاتر با رعایت شرط سن (حداکثر ۵۰ سال تمام برای کارمندان مرد و ۴۵ سال تمام برای کارمندان زن در تاریخ تصویب قانون (۱۳۹۹/۷/۲۷) در برابر سِمت سازمانی متناسب با رشته مقطع تحصیلی به کارمند رسمی تبدیل وضعیت یابند. براین اساس اطّلاعیه معترضٌ عنه اداره کل تدوین و هماهنگی مقرّرات اداری و استخدامی وزارت نفت، در راستای اجرای بند ۲ فوق الاشعار و مستند به ضوابط و مقرّرات پیش گفته صادر و به شرکت های ذی ربط جهت اجرا ابلاغ شده است.
خاطر نشان می سازد؛ به موجب بند (۱) اطّلاعیه مذکور، مشمولین بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ و بند (و) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور و همچنین مشمولین قانون تفسیر بند (و) ماده ۴۴ قانون برنامه پنجم توسعه کشور که در تاریخ تبدیل وضعیت به رسمی دارای سن بالاتر از ۵۰ و ۴۵ سالگی (به ترتیب برای مرد و زن) می باشند، انعقاد قرارداد استخدامی پیوست اطّلاعیه مذکور در فرآیند استخدام آزمایشی و رسمی حسب مورد الزامی می باشد.
درخصوص وضعیت شاکی خاطر نشان می سازد مشارالیها در تاریخ اجرای قانون تفسیر بند (و) ماده ۴۴ برنامه پنجساله پنجم توسعه، دارای ۵۱ سال سن بوده و وفق اطّلاعیه مذکور شرط حداقل سابقه لازم جهت عضویت در صندوق بازنشستگی نفت را نداشته (حداقل ۱۰سال) و لذا مشمول اطّلاعیه مبحوثٌ عنه گردیده و عضویت ایشان به صورت کارمند رسمی در صندوق تأمین اجتماعی ادامه یافته است.
در رابطه با موضوع «ابطال بند ۶ از شیوه نامه داخلی وزارت نفت به شماره ۱۲۷۴۳۲ـ۲/۲۰ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ و نامه شماره م ا ک/۱۵۷۷۲۴ مورخ ۱۳۹۴/۴/۶ شرکت ملّی نفت ایران همان گونه که مستحضر می باشید، برابر دادنامه شماره ۸۸۳ـ۸۸۲ [۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۸۸۲ الی ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۸۸۳] مورخ ۱۳۹۸/۵/۱ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، «به موجب ماده ۷۶ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوّب سال ۱۳۹۱، کلّیه مقرّرات و قوانین مغایر با قانون مذکور مُلغی الاثر شده است»، از این رو ماده ۴۸ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت مصوّب ۱۳۸۰ نیز که موضوع استخدام یکی از فرزندان شهید، جانباز ۲۵% و بالاتر و آزاده را مورد اشاره قرار داده، به موجب ماده ۷۶ مذکور منسوخ و مُلغی الاثر شده است و لذا استناد به مقرّرات منسوخ در جهت تبدیل وضعیت شاکیه فاقد هرگونه وجاهت قانونی می باشد.
به موجب قوانین بالادستی کشور و در راستای احکام ابلاغی، به موجب ماده ۹ ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۴ کل کشور مقرّر گردید؛ هرگونه بکارگیری نیروی انسانی جدید به هر شکل و عنوان در مشاغل و فعالیت های دستگاه های اجرایی (از محل هرگونه اعتبار) و شرکت ها و مؤسسات دولتی با رعایت قوانین و مقرّرات مربوط از جمله قانون برنامه و قانون مدیریت خدمات کشوری و صرفاً با مجوّز سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور امکان پذیر می باشد. بر همین اساس مفاد شیوه نامه معترضٌ عنه تحت عنوان مفاد شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرای بودجه سال ۱۳۹۴ از ناحیه وزارت نفت وضع و به شرکت های تابعه اصلی وزارت نفت ابلاغ گردیده است. لازم به ذکر است برابر مفاد ماده ۴ شیوه نامه فوق، موارد استثناء منوط به کسب موافقت وزیر و اخذ مجوّز سازمان و صرفاً از طریق فراخوان عمومی و طی فرآیند ارزیابی ابلاغی صورت می پذیرد. از سویی تبدیل وضعیت ایثارگران مشمول قانون تفسیر بند (و) ماده ۴۴ قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران که شاکیه بر آن اساس از قراردادی به رسمی تبدیل وضع یافته است، از تاریخ تصویب (۱۳۹۹/۷/۲۷) اجرایی گردیده و برابر ماده ۴ قانون مدنی، اثر آن نسبت به آتیه است.
با عنایت به آن که اطّلاعیه مذکور وفق قوانین و مقرّرات مُجرا در صنعت نفت صادر و مخالفتی با قانون یا شرع ندارد و ضمن تأکید بر عدم توجه شکایت شاکی به شرکت ملّی نفت ایران با عنایت به آن که اولاً استناد به مقرّرات منسوخ در جهت تبدیل وضعیت شاکیه فاقد هرگونه وجاهت قانونی می باشد، ثانیاً شیوه نامه مورد اعتراض شاکیه، وفق قوانین و مقرّرات بالادستی کشور و در راستای احکام ابلاغی در مرعی داشتن ماده ۹ ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۴ کل کشور و از ناحیه وزارت نفت صادر شده و ناظر به ضوابط اجرایی قانون بودجه به عنوان قانون آمره است، رد شکایت شاکی به طرفیت این شرکت مورد استدعا می باشد.”
علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف های دیگر شکایت (صندوق بازنشستگی پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت و سازمان اداری و استخدامی کشور) تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است.
درخصوص خواسته دیگر شاکی مبنی بر ابطال بند ۵ شیوه نامه الحاق به ضوابط اجرای بودجه سال ۱۳۹۴ ابلاغی تحت نامه شماره ۱۲۷۴۳۲ـ۲/۲۰ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ وزارت نفت با عنایت به این که درخواست ابطال بند مذکور سابقاً در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مطرح گردیده و براساس دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۰۷۴ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۱ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، اطلاق مفاد بند ۵ شیوه نامه مذکور با قید: «نسبت به افرادی که فرآیند استخدامی ایشان از ابتدای اجرایی شدن مصوبه مورد شکایت تا زمان ابلاغ آن به اتمام رسیده باشد» با تبعیت از نظریه فقهای شورای نگهبان، مغایر شرع تشخیص و از بدو صدور، بطلان آن اعلام شده است، لذا در اجرای ماده ۸۵ قانون دیوان عدالت اداری معاون قضایی در امور هیئت عمومی و هیئت های تخصّصی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۱۴۰۴۴۴۲ مورخ ۱۴۰۴/۶/۱۲ قرار رد شکایت صادر کرد.
رسیدگی به مواد ذکر شده در ستون موضوع شکایت و خواسته در دستورکار جلسه هیئت عمومی قرار گرفت.
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۴/۷/۱۵ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیئت عمومی
الف. به موجب مواد ۵ و ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری، وزارت نفت و شرکت های تابعه آن لزوماً تابع قانون مدیریت خدمات کشوری بوده و صرفاً برمبنای ماده ۱۰ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوّب ۱۳۹۱/۲/۱۹ آن دسته از کارکنان شرکت های تابعه وزارت نفت که در واحدهای عملیاتی تخصّصی شاغل هستند تحت شمول قانون مدیریت خدمات کشوری قرار ندارند و لذا بند ۶ شیوه نامه الحاقی به ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۹۴ به شماره ۱۲۷۴۳۲ـ۲/۲۰ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ ۱۲۷۴۳۲ وزیر نفت از این حیث که متضمّن وضع قاعده برای کلّیه کارکنان اعم از کارکنان مشمول ماده ۱۰ قانون مزبور یا غیر آن است و در حدّی که شامل مواردی شده که سابقاً مطابق قانون مجوّز استخدامی صادر گردیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود.
ب. با توجه به حکم مقرّر در بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور و بند (و) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، بند اول مکاتبه شماره ت هـ م /۲۱۵۵۷۲ مورخ ۱۴۰۲/۴/۲۸ مدیرکل تدوین و هماهنگی مقرّرات اداری و استخدامی وزارت نفت که متضمّن الزام به انعقاد و امضای قرارداد توسط مشمولین و تفکیک استخدام آزمایشی و رسمی و برقراری تفکیک سنی است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و بند دوم مکاتبه مذکور نیز از جهت حکم به لزوم انعقاد قرارداد و لزوم استمرار عضویت در صندوق تأمین اجتماعی با وصف این که براساس ماده ۱۴ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت و مواد ۲ و ۶ اساسنامه صندوق بازنشستگی، پس انداز و رفاه کارکنان صنعت نفت، کارکنان وزارت نفت و شرکت های تابعه آن از نظر بازنشستگی و امور رفاهی تابع صندوق مذکور هستند و همچنین از جهت حکم به عدم امکان عضویت در صندوق بازنشستگی کشوری برای فردی که نتواند ۱۵ سال در صنعت نفت خدمت نماید، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و هر دو بند از این مصوبه مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود.
ج. به موجب مواد ۵ و ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری، وزارت نفت و شرکت های تابعه آن لزوماً تابع قانون مدیریت خدمات کشوری بوده و صرفاً برمبنای ماده ۱۰ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوّب ۱۳۹۱/۲/۱۹ آن دسته از کارکنان شرکت های تابعه وزارت نفت که در واحدهای عملیاتی تخصّصی شاغل هستند تحت شمول قانون مدیریت خدمات کشوری قرار ندارند و لذا بند اول مکاتبه شماره م ا ک/۱۵۷۷۲۴ مورخ ۱۳۹۴/۴/۶ معاون مدیر در امور اداری شرکت ملّی نفت از جهت وضع قاعده برای کلّیه کارکنان خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و در رابطه با بند دوم مکاتبه مزبور نیز با عنایت به این که هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۰۷۴ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۱ و با توجه به نامه شماره ۲ـ۹۸/۱۰۰/۱۱۸۵۲ مورخ ۱۳۹۸/۶/۱۲ قائم مقام دبیر شورای نگهبان اطلاق بند ۵ ابلاغیه شماره ۱۲۷۴۳۲ـ۲/۲۰ مورخ ۱۳۹۴/۳/۱۹ وزیر نفت را با قید «نسبت به افرادی که فرآیند استخدام ایشان از ابتدای اجرایی شدن مصوبه مورد شکایت تا زمان ابلاغ آن به اتمام رسیده باشد» مغایر با شرع تشخیص و به تبعیت از نظر فقهای شورای نگهبان حکم به ابطال اطلاق مقرره مزبور از تاریخ تصویب صادر نموده است، لذا اطلاق بند دوم مکاتبه مورد شکایت در این پرونده نیز در حدِ تسرّی به افراد مزبور و مواردی که مطابق قانون مجوّز استخدامی صادر شده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.
رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی