رای شماره۲۱۵۵ ھیات عمومی دیوان عدالت اداری
۱۳۹۸/۱/۱۹ ۹۶۰۱۵۲۶ شماره
بسمه تعالی
جناب آقای اکبرپور
رئیس ھیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمھوری اسلامی ایران
با سلام
یک نسخـه از رأی ھیأت عمومی دیوان عـدالت اداری به شمـاره دادنامه ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۱۵۵ مورخ ۲۱/۱۲/۱۳۹۷ جھت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.
مدیرکل ھیأت عمومی و ھیأتھای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مھدی دربین
تاریخ دادنامه: ۲۱/۱۲/۱۳۹۷ شماره دادنامه: ۲۱۵۵ شماره پرونده: ۹۶/۱۵۲۶
مرجع رسیدگی: ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ۱ (ماده ۲ در خصوص حذف پارکینگ در سالھای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ ۲ (ماده ۱۶ سال ۱۳۹۴ و ماده ۱۳ سال ۱۳۹۵ در خصوص عوارض تغییر کاربری ۳ (بند «ھـ» ماده ۱ تعرفه عوارض تفکیک اعیانی و عرصه املاک مسکونی، اداری و تجاری و عوارض پارکینگ و بالکن در سالھای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ مصوب شورای اسلامی شھر ایوان کی
گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت ھمگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره ۲۴۸۴۸۵ ـ ۱۰/۱۱/۱۳۹۶ اعلام کرده است که:
«حضرت حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای بھرامی
رئیس محترم دیوان عدالت اداری
سلام علیکم
احتراماً به استحضار می رساند: در «بررسی عملکرد شھرداری ایوان کی طی سالھای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵« مشاھده گردیده، طی سالھای فوق شورای اسلامی شھر، عوارضی را تحت عنوان عوارض تفکیک اعیانی و عرصه املاک مسکونی، اداری و تجاری، عوارض حذف پارکینگ و عوارض تغییر کاربری در دفترچه لایحه عوارض شھر ایوان کی تصویب و اخذ آن را برای شھرداری تجویز کرده است که در ذیل گزارش می گردد.
فصل اول: عوارض تفکیک اعیانی و عرصه املاک مسکونی، اداری و تجاری طبق بند ھـ ماده ۱ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ شھرداری ایوان کی اخذ عوارض تفکیک عرصه و … به شرح جدول زیر تجویز شده است:
بند ھـ ماده ۱ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۴ شھرداری ایوان کی عوارض تفکیک اعیانی مسکونی (ھر مترمربع) ۱۵% قیمت منطقه ای ارزش ساختمان ـ نرخ دارای عوارض تفکیک اعیانی اداری (ھر مترمربع) %۳۵ قیمت منطقه ای ارزش ساختمان ـ نرخ دارایی عوارض تفکیک اعیانی تجاری (ھر مترمربع) ۷۵% قیمت منطقه ای ارزش ساختمان عوارض تفکیک عرصه مسکونی (ھر مترمربع) ۴۰% قیمت منطقه ای عوارض تفکیک عرصه اداری (ھر مترمربع) ۱۰۰% قیمت منطقه ای عوارض تفکیک عرصه تجاری (ھر مترمربع) ۷۵% قیمت منطقه بند ھـ ماده ۱ تعرفھ عوارض محلی سال ۱۳۹۵ شھرداری ایوان کی عوارض تفکیک اعیانی مسکونی (ھر مترمربع) %۱۵ قیمت منطقه ای ارزش ساختمان ـ نرخ دارایی عوارض تفکیک اعیانی اداری (ھر مترمربع) %۳۵ قیمت منطقه ای ارزش ساختمان ـ نرخدارایی عوارض تفکیک اعیانی تجاری (ھر مترمربع) %۷۵ قیمت منطقه ای ارزش ساختمان عوارض تفکیک اعیان صنعتی (ھر مترمربع) ۱۰۰% قیمت منطقه ای مطابق ماده ۱۵۰ قانون ثبت اسناد و املاک، تفکیک ملک به عھده اداره ثبت است و شھرداری در این خصوص وظیفه و صلاحیتی ندارد. ھمچنین طبق ماده ۱۰۱ قانون شھرداری و ماده ۱۵۴ اصلاحی قانون ثبت اسناد واملاک کشور وظیفه تفکیک و افراز اراضی واقع در محدوده شھرھا و حریم آنھا با رعایت طرحھای جامع، تفصیلی یا ھادی و سایر ضوابط مربوط به شھرسازی و نقشه مورد تایید و تصویب شھرداری محل، به عھده ادارات ثبت اسناد و املاک کشور و مراع ذی صلاح دادگستری محل وقوع ملک محول شده است. لذا مصوبات شورای اسلامی شھر ایوان کی از حیث وصول مبلغی به عنوان عوارض تفکیک از متقاضیان تفکیک عرصه و اعین خلاف اصل تسلیط و اعتبار مالکیت مشروع و مغایر ھدف و احکام مقنن در خصوص مورد است.
فصل دوم: عوارض تغییر کاربری طبق ماده ۱۶ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۴ و ماده ۱۳ تعرفه سال ۱۳۹۵ شھرداری ایوان کی، شورای اسلامی شھر اجازه دریافت عوارض تغییر کاربری را به شرح زیر به شھرداری موصوف داده است:
۱ـ عوارض تغییر کاربری زراعی به مسکونی ھر مترمربع۰۰۰/۵۰۰ ریال
۲ـ عوارض تغییر کاربری زراعی به تجاری ھر مترمربع ۰۰۰/۲۰۰/۱ ریال
۳ـ عوارض تغییر کاربری زراعی به صنعتی ھر مترمربع ۰۰۰/۵۰۰/۱ ریال
۴ـ عوارض تغییر کاربری پارکینگ به تجاری ھر مترمربع ۰۰۰/۵۰۰/۲ ریال
۵ ـ عوارض تغییر کاربری انباری به مسکونی ھر مترمربع ۰۰۰/۸۰۰ ریال
۶ ـ عوارض تغییر کاربری انباری به تجاری ھر مترمربع ۰۰۰/۲۰۰/۲ ریال
۷ـ عوارض تغییر کاربری انباری به اداری ھر مترمربع ۰۰۰/۴۰۰/۱ ریال
۸ ـ عوارض تغییر کاربری پارکینگ به مسکونی ھر مترمربع ۰۰۰/۸۰۰/۱ ریال
۹ـ عوارض تغییر کاربری اداری به تجاری ھر مترمربع ۰۰۰/۵۰۰/۲ ریال
۱۰ـ عوارض تغییر کاربری اداری به مسکونی ھر مترمربع ۰۰۰/۵۰۰ ریال
۱۱ـ عوارض تغییر کاربری مسکونی به صنعتی ھر مترمربع ۰۰۰/۶۵۰ ریال
۱۲ـ عوارض تغییر کاربری مسکونی به سایر کاربریھا ھر مترمربع ۰۰۰/۵۰۰ ریال به غیر از تجاری مطابق بند ۳ ماده ۱ قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شھرسازی مصوب سال ۱۳۵۳ طرح تفصیلی عبارت از طرحی است که بر اساس معیارھا و ضوابط کلی طرح جامع شھر، نحوه استفاده از زمینھای شھری در سطح محلات مختلف شھر و موقعیت و مساحت دقیق زمین برای ھر یک از آنھا تعیین می شود و بر اساس ماده ۵ قانون تاسیس شورای عالی شھرسازی و معماری ایران مصوب سال ۱۳۵۱ بررسی و تصویب طرحھای تفصیلی شھری و تغییرات آنھا در ھر استان به کمیسیونی خاص محول شده است و از سویی وظایف شورای اسلامی شھرھا در ماده ۷۱ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراھای اسلامی کشور و انتخاب شھرداران مصوب ۱/۳/۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی تعیین شده است و در این ماده قانونی امر تغییر کاربری اراضی در صلاحیت شورای اسلامی شھر پیش بینی نشده است. لذا شورای اسلامی شھر که صلاحیتی برای تغییر کاربری اراضی ندارد و به طریق اولی نمی تواند در این خصوص مبادرت به وضع قاعده و اخذ عوارض و بھای خدمات کند و وجھی از مردم در قبال پیشنھاد تغییر کاربری به مراجع ذی صلاح دریافت کند.
فصل سوم: عوارض حذف پارکینگ طبق ماده ۲ تعرفه عوارض محلی سالھای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ شھرداری ایوان کی، شورای اسلامی شھر اجازه دریافت عوارض حذف پارکینگ را به شرح زیر به شھرداری موصوف داده است:
سال ۱۳۹۴: ماده ۲ : حذف پارکینگ
الف ـ تجاری ھر واحد (تا ۴۰ متر) /۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال
ب ـ اداری ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۱۲ ریال
ج ـ مسکونی ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۶ ریال
د ـ صنعتی ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰ ریال
سال ۱۳۹۵:
ماده۲ :حذف پارکینگ
الف ـ تجاری ھر واحد (تا ۴۰ متر) /۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال
ب ـ اداری ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۱۲ ریال
ج ـ مسکونی ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۶ ریال
د ـ صنعتی ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰ ریال
طبق تبصره ۵ مـاده ۱۰۰ قانون شھرداری، عملیات ساختمانی یـا اجرایی در حـذف پارکینگ موجب رأی اخذ جریمه ای معادل حداقل یک برابر یا دو برابر ارزش معاملاتی ساختمانی برای ھر مترمربع فضای از بین رفته پارکینگ است و شھرداری موظف به اخذ جریمه تعیین شده و صدور برگ پایان ساختمان است و اشخاص بیش از حکم قانون تکلیف دیگری در این خصوص ندارند. رسیدگی به این موضوع ھم، در صلاحیت ذاتی کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شھرداری است، علیھذا وضع عوارض حذف یا کسری پارکینگ از سوی شورای اسلامی شھر ایوان کی برابر تبصره ۵ ماده ۱۰۰ قانون شھرداری و ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال ۱۳۸۰ خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات و صلاحیت شورای شھر است. ضمن آن که دیوان عدالت اداری به موجب آراء زیر در ابطال این نوع عوارض اتخاذ تصمیم نموده است:
۱ـ در آرای شماره ۴۹۲ـ ۴/۱۱/۱۳۸۹ و ۷۵۳ـ ۳۰/۹/۱۳۹۵ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری بندھای ۱ و ۶ تعرفه شماره ۸ مصوبه شورای اسلامی شھر خمین در خصوص اخذ عوارض تفکیک یا افراز املاک و تبصره ۱۱ ماده ۴۳ تعرفه عوارض شورای اسلامی شھر ھمدان در سال ۱۳۹۵ در خصوص وضع عوارض تفکیک اراضی و ساختمان به لحاظ مغایرت با قانون ابطال شده است. الی ۷۴۹ و ۱۳۹۲/۲/۲۳ ـ ۱۱۶ ،۱۳۹۲/۲/۱۶ ـ ۱۰۰ الی ۹۷ ،۱۳۹۱/۱۰/۱۸ ـ ۷۷۰ شماره آراء موجب به ـ۲ ۷۵۱ـ ۳۰/۹/۱۳۹۵ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری مصوبات شوراھای اسلامی برخی از شھرھا در خصوص وضع عوارض کسر یا حذف پارکینگ ابطال شده است. ۴۵۹ و ۱۳۸۹/۱۱/۴ ـ۴۹۲ ،۱۳۹۱/۹/۲۰ ـ ۶۲۷ ،۱۳۹۱/۱/۶ ـ ۲۷۵ ،۱۳۹۳/۶/۱۷ ـ ۱۰۱۸ شماره آراء موجب به ـ۳ ـ ۲۰/۱۰/۱۳۸۹ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری مصوبات تعدادی از شوراھای اسلامی شھرھای مختلف در خصوص وضع عوارض تفکیک و تغییرکاربری به لحاظ مغایرت با قانون ابطال شده است و مصوبات شوراھای اسلامی شھرھای شھریار، گرگان، خوی، شھر جدید ھشتگرد، محمدشھر، شھر قدس، گناباد، صفادشت و کلیشاد و سودرجان ھم بابت تصویب عوارض تفکیک طی آرای ۶۸۶ الی ۶۹۵ ـ ۱۶/۹/۱۳۹۵ ابطال شده است. بنا به مراتب ابطال مصوبات فوق مورد درخواست می باشد. موجب امتنان است از نتیجه تصمیم متخذه این سازمان را مطلع فرمایید.» متن تعرفه ھای مورد اعتراض به قرار زیر است:
الف ـ ماده ۲ :حذف پارکینگ در سالھای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ مصوب شورای اسلامی شھر ایوان کی: «ماده۲ :حذف پارکینگ
الف ـ تجاری ھر واحد (تا ۴۰ متر) /۰۰۰/۰۰۰/۱۰ ریال
ب ـ اداری ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۱۲ ریال
ج ـ مسکونی ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۶ ریال
د ـ صنعتی ھر واحد ۰۰۰/۰۰۰/۱۲۰ ریال»
ب ـ ماده۱۶ :عوارض تغییر کاربری مصوب شورای اسلامی شھر ایوان کی در سال۱۳۹۴: «۱ـ عوارض تغییر کاربری زراعی به مسکونی ھر متر ۵۰۰۰۰۰ ریال ۲ـ عوارض تغییر کاربری از زراعی به تجاری ھر متر مربع ۱۲۰۰۰۰۰ ریال ۳ـ عوارض تغییر کاربری از زراعی به صنعتی ۱۵۰۰۰۰۰ ریال ۴ـ عوارض تغییر کاربری از پارکینگ به تجاری ۲۵۰۰۰۰۰ ریال ۵ ـ عوارض تغییر کاربری از انباری به مسکونی ۸۰۰۰۰۰ ریال ۶ ـ عوارض تغییر کاربری از انباری به تجاری ۲۲۰۰۰۰۰ ریال ۷ـ عوارض تغییر کاربری از انباری به اداری ۱۴۰۰۰۰۰ ریال ۸ ـ عوارض تغییر کاربری از پارکینگ به مسکونی ۱۸۰۰۰۰۰ ریال ۹ ـ عوارض تغییر کاربری از اداری به تجاری ۲۵۰۰۰۰۰ ریال ۱۰ـ عوارض تغییر کاربری از اداری به مسکونی ۵۰۰۰۰۰ ریال ۱۱ـ عوارض تغییر کاربری از مسکونی به صنعتی ۶۵۰۰۰۰ ریال ۱۲ـ عوارض تغییر کاربری از مسکونی به سایر کاربریھای۵۰۰۰۰۰ ریال به غیر از تجاری» ج ـ ماده۱۳ :عوارض تغییر کاربری مصوب شورای اسلامی شھر ایوان کی در سال ۱۳۹۵:
«۱ـ عوارض تغییر کاربری زراعی به مسکونی ھر متر ۵۰۰۰۰۰ ریال
۲ـ عوارض تغییر کاربری از زراعی به تجاری ھر متر مربع ۱۲۰۰۰۰۰ ریال
۳ـ عوارض تغییر کاربری از زراعی به صنعتی ۱۵۰۰۰۰۰ ریال
۴ ـ عوارض تغییر کاربری از پارکینگ به تجاری ۲۵۰۰۰۰۰ ریال
۵ ـ عوارض تغییر کاربری از انباری به مسکونی ۸۰۰۰۰۰ ریال
۶ ـ عوارض تغییر کاربری از انباری به تجاری ۲۲۰۰۰۰۰ ریال
۷ـ عوارض تغییر کاربری از انباری به اداری ۱۴۰۰۰۰۰ ریال
۸ ـ عوارض تغییر کاربری از پارکینگ به مسکونی ۱۸۰۰۰۰۰ ریال
۹ـ عوارض تغییر کاربری از اداری به تجاری ۲۵۰۰۰۰۰ ریال
۱۰ـ عوارض تغییر کاربری از اداری به مسکونی ۵۰۰۰۰۰ ریال
۱۱ـ عوارض تغییر کاربری از مسکونی به صنعتی ۶۵۰۰۰۰ ریال
۱۲ـ عوارض تغییر کاربری از مسکونی به سایر کاربری ھای۵۰۰۰۰۰ ریال به غیر از تجاری تبصره: برقراری عوارض تغییر کاربری اراضی غیر مسکونی به کاربری مسکونی برابر دادنامه شماره ۳۵۰ ـ ۲۵/۳/۱۳۹۴ ممنوع می باشد.»
د ـ بند «ھـ» ماده ۱ :تعریف محاسبه عوارض تفکیک اعیانی و عرصه املاک مسکونی، اداری و تجاری و عوارض پارکینگ و بالکن در سال ۱۳۹۴ مصوب شورای اسلامی شھر ایوان کی: «تعریف محاسبه عوارض تفکیک اعیانی و عرصه املاک مسکونی، اداری و تجاری و عوارض پارکینگ و بالکن (سال ۱۳۹۴(
ھـ ـ بند «ھـ» ماده ۱ :تعریف محاسبه عوارض تفکیک اعیانی و عرصه املاک و عوارض پارکینگ و بالکن در سال ۱۳۹۵ مصوب شورای اسلامی شھر ایوان کی: «تعریف محاسبھ عوارض تفکیک اعیانی و عرصھ املاک مسکونی، اداری و تجاری و عوارض پارکینگ و بالکن (سال ۱۳۹۵( عوارض تفکیک اعیانی مسکونی (ھر مترمربع) %۱۵ قیمت منطقه ای ارزش ساختمان ـ نرخ دارایی عوارض تفکیک اعیانی اداری (ھر متر مربع) %۳۵ قیمت منطقه ای ارزش ساختمان ـ نرخ دارایی عوارض تفکیک اعیانی تجاری (ھر مترمربع) ۷۵% قیمت منطقه ای ارزش ساختمان عوارض بالکن محصور و روباز و تراس (ھر مترمربع) ۲۵ برابر قیمت منطقه ای عوارض تفکیک اعیان صنعتی (ھر مترمربع) ۱۰۰% قیمت منطقه ای تبصره یک از بند و ماده یک: حق السھم تفکیک اراضی
دادنامھ شماره ۲۱۵۵ مالکین زمینھای شھری به ھنگام تفکیک علاوه بر معابر مورد نیاز و موجود در طرح ھادی و یا جامع شھر، مشمول واگذاری بلاعوض درصدی از زمین خود به شرح ذیل به شھرداری ھستند که برای ایجاد فضاھای عمومی شھری نظر فضای سبز، خدمات آموزشی، بھداشتی و غیره مورد استفاده قرار می گیرد. توضیح اینکه مالکین اراضی که از طریق قـوانین ثبتی و خـارج از چھارچوب قوانین شھرداری مانند مادتین ۱۴۷ و ۱۴۸ نسبت به اخذ سند مالکیت اقدام نموده اند نیز مشمول می باشند که در صورت احداث اعیانی بایستی به نرخ کارشناسی در خصوص واریز وجه اقدام نمایند.
الف ـ اراضی مورد تفکیک تا ۵۰۰ متر ۸۰ %کل زمین.» علی رغم ارسال نسخه ثانی شکایت و ضمائم آن بـرای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده در ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری ھیچ پاسخی از طرف شکایت واصل نشده است. ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۱/۱۲/۱۳۹۷ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی ھیأت عمومی
۱ـ با توجه به اینکه در آراء متعدد ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض برای کسری، حذف یا تامین پارکینگ در مصوبات شوراھای اسلامی شھرھا مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص و ابطال شده است، بنابراین ماده ۲ از مصوبات سالھای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ تحت عنوان عوارض پارکینگ مصوب شورای اسلامی شھر ایوان کی، به دلایل مندرج در رأی شماره ۹۷ الی ۱۰۰ـ۱۶/۲/۱۳۹۲ و رأی شماره ۵۷۳ـ ۱۹/۶/۱۳۹۶ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی است و مستند به بند۱ ماده۱۲ و ماده۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود.
۲ـ با توجه به اینکه به موجب آراء متعدد ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری، مصوبات وضع عوارض برای کسری حد نصاب ضوابط تفکیک توسط شوراھای اسلامی شھرھا مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص و ابطال شده است، بنابراین بند (ھـ) ماده یک تعرفه سالھای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ تحت عنوان تعریف محاسبه عوارض تفکیک اعیانی و عرصه املاک مسکونی، اداری و تجاری و عوارض پارکینگ و بالکن مصوب شـورای اسلامی شھر ایوان کی، به دلایل مندرج در رأی شماره ۶۸۶ الی ۶۹۵ ـ ۱۶/۵/۱۳۹۵ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی است و مستند به بند۱ ماده۱۲ و ماده۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود.
۳ـ ھرچند در آراء ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری طبق طرحھای جامع و تفصیلی مصوبات کمیسیون ماده ۵ قانون تاسیس شورای عالی شھرسازی و معماری ایران مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نشده است و آراء اتفاقی نظریه ھیأت تخصصی نیز بر آن مبنا قرار گرفته است لکن اطلاق موجود در ماده ۱۶ تعرفه عوارض سال ۱۳۹۴ و ماده ۱۳ تعرفه سال ۱۳۹۵ مصوبه که فقط به تغییر کاربری اشاره نموده و مرجع آن را مشخص نکرده و ممکن است تغییر کاربری در شورای اسلامی و غیره نیز مطرح شده باشد مغایر قانون است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود.
رئیس ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بھرامی