رای شماره۲۶۶۱ ھیات عمومی دیوان عدالت اداری

با موضوع:۱- ابطال نامه شماره ۰۱۰/۹۵/۷۴۴ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ مدیرکل امور اداری سازمان تأمین اجتماعی

۲ـ بندھای (۱ـ۳ـ۱۰ )و (۴ـ۱۰)بخشنامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۸۷ ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۱۶ سازمان تأمین اجتماعی

بسمه تعالی

جناب آقای اکبرپور

رئیس ھیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمھوری اسلامی ایران

یک نسخـه از رأی ھیأت عمـومی دیـوان عـدالت اداری به شمـاره دادنـامـه ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۲۶۶۱ مورخ ۱۳۹۸/۹/۱۲ با موضوع: «ابطال نامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۴۴ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ مدیرکل امور اداری سازمان تأمین اجتماعی ۲ـ بندھای (۱ـ۳ـ۱۰ )و (۴ـ۱۰ )بخشنامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۸۷ ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۱۶ سازمان تأمین اجتماعی» جھت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.

مدیرکل ھیأت عمومی و ھیأتھای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مھدی دربین

تاریخ دادنامه: ۱۳۹۸/۹/۱۲ شماره دادنامه: ۲۶۶۱ شماره پرونده: ۵۰۵/۹۸

مرجع رسیدگی: ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ۱ـ ابطال نامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۴۴ـ۱۳۹۵/۱/۲۹ مدیرکل امور اداری سازمان تأمین اجتماعی

۲ـ بندھای (۱ـ۳ـ۱۰)و (۴ـ۱۰ )بخشنامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۸۷ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۱۶ سازمان تأمین اجتماعی

گردش کار: سرپـرست معاونـت حقوقـی و نظـارت ھمگـانی سـازمان بازرسـی کل کشـور بـه مـوجب شکایت نامه شماره ۱۸۸۳۶۴ـ۱۳۹۷/۸/۲۶ اعلام کرده است که:

«احتراماً پیرو نامه شماره ۱۷۸۱۸۹ـ۱۳۹۶/۱۱/۱۲ پیرامون بررسی فرایند آزمون استخدامی سازمان تأمین اجتماعی در سال ۱۳۹۴ به آگاھی می رساند:

الف ـ حسب نامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۴۴ـ۱۳۹۵/۱/۲۹ مدیرکل امور مالی سازمان تأمین اجتماعی در فرایند اعلام نتیجه آزمون استخدامی علی رغم عدم پیش بینی آیتمی تحت عنوان «امتیاز فرزند ھمکار» ۱۵ نمره برای افرادی که فرزندان ھمکاران سازمان مذکور بوده اند، لحاظ شده است. این در حالی است که:

۱ـ امتیاز برای فرزندان کارکنان سازمان تأمین اجتماعی نوعی تبعیض ناروا و خلاف قانون اساسی است.

۲ـ امتیاز فرزند ھمکار محاسبه شده در نتایج نھایی آزمون موضوع بخشنامه ۲۰۱۰/۹۵/۷۸۷ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ و نامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۴۴ـ۱۳۹۵/۱/۲۹ مدیرکل امور مالی سازمان موصوف وفق آیین نامه جدید استخدامی سازمان تأمین اجتماعی (مصوب ۱۳۸۶/۱۲/۲۸ )غیرقانونی می باشد.

۳ـ با توجه به اینکه بر اساس «قانون فھرست نھادھا و مؤسسات عمومی غیردولتی) سازمان تأمین اجتماعی در عداد دستگاه ھای اجرایی می باشد، از این رو رعایت بخشنامه شماره۹۷۵۷/۹۳/۲۰۰ـ ۱۳۹۳/۷/۱۹ معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمھور با موضوع «دستورالعمل جدید برگزاری امتحان عمومی و تخصصی برای استخدام افراد در دستگاه اجرایی» برای آن دستگاه لازم الاجراء بوده است. از این رو ابطال نامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۴۴ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ مدیرکل امور مالی سازمان تأمین اجتماعی مورد درخواست می باشد.

۴ـ بند ۱ـ۳ـ۱۰ فرایند مصاحبه علمی آزمون استخدامی (امتیاز تجربه) پیوست بخشنامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۸۷ـ۱۳۹۵/۱/۲۹ ـ۱۳۹۵/۱/۲۹ سازمان تأمین اجتماعی مقرر داشته است: «بابت ھر ماه خدمت تمام وقت در سازمان در قالب قراردادھای منعقده با استناد آیین نامه استخدامی سازمان به استثناء تبصره ماده ۲۰ آیین نامه مذکور به میزان یک دھم و حداکثر ۱۰ امتیاز» و در بند ۴ـ۱۰ فرایند محاسبه علمی آزمون استخدامی سازمان تأمین اجتماعی تعیین امتیاز نھایی آزمون استخدامی را با لحاظ نمودن امتیاز تجربه تجویز کرده است. این در حالی است که:

اولاً: اختصاص امتیاز تجربه بابت ھر ماه خدمت تمام وقت برای داوطلبان استخدام در فرایند برگزاری آزمون مذکور مغایر با بند ۹ اصل سوم قانون اساسی (ایجاد تبعیض ناروا) می باشد.

ثانیاً: به موجب ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری نھادھای عمومی غیردولتی از شمول قانون مذکور خارج گردیده و سازمان تأمین اجتماعی که مؤسسه عمومی غیردولتی است مشمول مقررات استخدامی قانون یاد شده می باشد.

ثالثاً: در ماده ۴۱ قانون مدیریت خدمات کشوری (فصل ششم، ورود به خدمت) عنوان شده است: «ورود به خـدمت و تعیین صلاحیت استخـدامی افـرادی که داوطلب استخـدام در دستگاه ھای اجـرایی می باشند بـر اساس مجوز ھای صادره، تشکیلات مصوب و رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتھا انجام می شود» بنا به مراتب و با توجه به اینکه اختصاص حداکثر ۱۰ امتیاز به عنوان تجربه برای ھر ماه خدمت تام وقت داوطلبان آزمون مورد بحث موجب ایجاد تبعیض ناروا (موضوع بند ۹ اصل سوم قانون اساسی) و عدم برابری فرصتھا (ماده ۴۱ قانون مدیریت خدمات کشوری) می باشد، ابطال بند ۱ـ۳ـ۱۰ و ۴ـ۱۰ فرآیند محاسبه علمی آزمون استخدامی سازمان تأمین اجتماعی (پیوست بخشنامه ۲۰۱۰/۹۵/۷۸۷ـ۱۳۹۵/۱/۲۹ آن سازمان) نیز مورد تقاضا می باشد.»

متن مقرره ھای مورد اعتراض به قرار زیر است:

الف) نامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۴۴ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ مدیرکل امور اداری سازمان تأمین اجتماعی:

«اداره کل تأمین اجتماعی استان

مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان

موضوع: آزمون استخدامی مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۱۶

سلام علیکم

احتراماً پیرو دستور اداری شماره ۲۰۱۰/۹۵/۶۸۲ـ۱۳۹۵/۱/۲۶ موضوع اعلام نتایج آزمون استخدامی مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۱۶ به آگاھی می رساند: در نتایج اعلامی جھت فرزندان ھمکاران سازمان (شاغل و بازنشسته) ۱۵ امتیاز لحاظ و محاسبه گردیده است.»

ب) بندھای (۱ـ۳ـ۱۰ )و (۴ـ۱۰ )بخشنامه شماره ۲۰۱۰/۹۵/۷۸۷ـ ۱۳۹۵/۱/۲۹ در خصوص مصاحبه علمی آزمون استخدامی مورخ ۱۳۹۴/۱۱/۱۶ سازمان تأمین اجتماعی:

«۳ـ۱۰ـ عوامل موثر در آزمون:
….

۱ـ۳ـ۱۰ـ امتیاز تجربه حداکثر به میزان ۱۰ امتیاز به شرح ذیل:

بابت ھر ماه خدمت تمام وقت در سازمان در قالب قراردادھای منعقده به استناد آیین نامه استخدامی سازمان به استثناء تبصره ماده (۲۰ )آیین نامه مذکور به میزان یک دھم و حداکثر ۱۰ امتیاز ۴ـ۱۰ـ تعیین امتیاز نھایی آزمون استخدامی به شرح ذیل می باشد:

(امتیاز تجربه+ امتیازآزمون مصاحبه+۵۵ %امتیاز نھایی آزمون کتبی)«

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تأمین اجتماعی به موجب لایحه شماره
۲۶/۴/۱۳۹۷ـ۲۳۰۹/۹۷/۷۱۰۰ که توضیح داده است که:

الف) دفاعیات شکلی:

۱ـ نظر به اینکه مشابه موضوع مطروحه قبلاً به پرونده کلاسه ۱۴۹۴/۹۵ در خصوص شکایت سازمان بازرسی کل کشور به خواسته، ابطال بند (۲ـ۴ ) مصوبه جلسه شماره ۱۵۰۰ ھیأت مدیره سازمان تأمین اجتماعی به تاریخ ۱۳۹۳/۴/۱۱ و بند ۹ شرایط و ضوابط عمومی و اختصاصی آزمون (منتشره در آگھی استخدام مورخ ۱۳۹۳/۵/۱۵ سازمان تأمین اجتماعی) (امتیاز فرزندان ھمکار و بازنشسته) (۱۵ امتیاز) در ھیأت تخصصی اداری و استخدامی دیوان عدالت اداری مطرح و در نھایت با عنایت به این که امتیاز فرزند ھمکار و بازنشسته، (۱۵ امتیاز پس از کسب حدنصاب آزمون کتبی) به موجب نامه شماره ۲۰۱۰/۹۶/۱۲۸۴۴ـ۱۳۹۶/۹/۱۲ اداره کل امور اداری از متن ضابطه مذکور حذف شده است و در موارد آتی نیز رعایت خواھد شد. که در تأیید آن نیز، در آزمون برگزار شده در مورخ ۱۳۹۶/۷/۲۸ اداره کل غرب تھران بزرگ نیز مراتب مذکور در بند ۸ نامه شماره ۲۰۱۰/۹۶/۱۲۳۰۳ـ۱۳۹۶/۹/۱ اداره کل امور اداری تأکید شده است که امتیاز فرزند ھمکار و بازنشسته در آزمونھای استخدامی سازمان حذف گردیده است. که با بررسی موضوع مطروحه و مدارک و مستندات ارائه شده پرونده مزبور مختومه شده است. بنابراین موضوع از قضییه محکوم بھا برخوردار بوده و مطابق ماده ۸۵ قانون دیوان عدالت اداری موجبی جھت رسیدگی مجدد وجود ندارد، لذا از این حیث خواسته شاکی قابل رد است.

۲ـ نظر به اینکه موضوع مطروحه در خصوص امتیاز فرزندان ھمکار شاغل و بازنشسته (۱۵ امتیاز) قبلاً در ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و در نھایت ھیأت تخصصی بیمه، کار و تأمین اجتماعی طی دادنامه شماره ۳۱ـ۱۳۹۶/۲/۳۱ اقدامات سازمان تأمین اجتماعی را در خصوص امتیاز فرزندان بازنشسته ھمکار شاغل و بازنشسته (۱۵ امتیاز) انطباق آن را با موازین قانونی مورد تأیید قرار داده است. بنابراین موضوع از قضیه محکوم بھا برخوردار بوده و مطابق ماده ۸۵ قانون دیوان عدالت اداری موجبی جھت رسیدگی مجدد وجود ندارد، لذا از این حیث خواسته شاکی قابل رد می باشد.

ب) دفاعیات:

۱ـ سازمان تأمین اجتماعی به موجب قانون فھرست نھادھا و مؤسسات عمومی غیردولتی مصوب ۱۳۷۳ سازمان عمومی و غیردولتی است وکارمندان، مطابق ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری تابع مقررات عمومی دولت نبوده و دارای اساسنامه و آیین نامه استخدامی خاص خود می باشد. آیین نامه استخدامی سازمان ابتدائاً در اجرای بند (ج) ماده ۲ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ مورد تصویب کمیسیون استخدامی مجلس سنا در سال ۱۳۴۸ قرار گرفته و در ماده۳ اساسنامه سازمان تأمین اجتماعی مصوب ۱۳۵۸ ھیأت وزیران پیش بینی شده که آیین نامه استخدامی سازمان با پیشنھاد ھیأت مدیره و تأیید شورای عالی سازمان و تصویب سازمان ً مطابق جواز حاصله از ماده ۱۱۷ قانون مدیریت امور اداری و استخدامی تھیه و تنظیم گردد. آیین نامه استخدامی سازمان مجددا خدمات کشوری در سال ۱۳۸۶ مورد بازنگری و تصویب مجدد معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی ریاست (سازمان برنامه ریزی کشور) قرار گرفته است.

۲ـ وفق ماده ۱۴ آیین نامه استخدامی جدید سازمان مصوب ۱۳۸۶/۱۲/۲۸ مقرر گردیده، ورود به خدمت افراد در سازمان از طریق آزمون کتبی و مصاحبه یا گزینش و بر اساس اصل شایستگی صورت می گیرد ضوابط و برگزاری آزمون و گزینش به تصویب ھیأت مدیره خواھد رسید.

تبصره: ورود به خدمت افراد در مشاغل یا مناطق خاص با تصویب ھیأت مدیره از طریق مصاحبه و گزینش صورت خواھد پذیرفت. با عنایت به مفاد ماده یاد شده سازمان تأمین اجتماعی به عنوان نھاد عمومی غیردولتی می تواند با تصویب ھیأت مدیره و یا برگزاری آزمون استخدامی مبادرت به تأمین نیازھای خود وفق قانون و مقررات اقدام نماید.

۳ـ علیرغم مفاد رأی وحدت رویه شماره ۴۷۴ـ۱۳۹۶/۵/۱۷ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری و ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری که وفق مفاد آن تصریح شده است سازمان تأمین اجتماعی به عنوان نھاد عمومی غیردولتی از شمول این قانون مستثنی شده و آیین نامه استخدامی سازمان در خصوص موضوع حاکمیت دارد. در راستای شکایت مشابه سازمان بازرسی کل کشور در خصوص امتیاز تخصیصی به فرزندان ھمکار سازمان در آزمون استخدامی مورخ ۱۳۹۳/۷/۴ ،شرایط و ضوابط عمومی و اختصاصی آزمون به موجب نامه شماره ۲۰۱۰/۹۶/۱۲۸۴۴ـ۱۳۹۶/۹/۱۲ اداره کل امور اداری از متن ضابطه مذکور حذف شده است و در موارد آتی نیز رعایت خواھد شد. که در تأیید آن نیز در آزمون برگزار شده در مورخ ۱۳۹۶/۷/۲۸ اداره کل غرب تھران بزرگ نیز مراتب مذکور در بند ۸ نامه شماره ۲۰۱۰/۹۶/۱۲۳۰۳ـ۱۳۹۶/۹/۱ اداره کل امور اداری تأکید شده که امتیاز فرزند ھمکار و بازنشسته در آزمونھای استخدامی حذف شده است. بنابراین با عنایت به مراتب فوق و اینکه موجبی جھت رسیدگی به مصوبه منسوخه وجود ندارد، لذا رد شکایت مطروحه در ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری مورد استدعاست.»

ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳۹۸/۹/۱۲ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی ھیأت عمومی

اولاً: مطابق ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال ۱۳۸۶ سازمان تأمین اجتماعی به عنوان یک نھاد عمومی غیردولتی از شمول قانون مذکور مستثنی شده است لیکن این امر دلالتی بر عدم رعایت اصول حقوقی ناشی از قانون اساسی و سایر قوانین و مقررات حاکم بر سازمان مذکور نیست و حتی در صورت وجود صلاحیت و اختیار ھیأت مدیره در وضع مقررات گذاری، نباید قواعد و قوانین بالادستی نقض شود. به موجب ماده۳ اساسنامه سازمان تأمین اجتماعی، آیین نامه استخدامی سازمان با پیشنھاد ھیأت مدیره و تأیید شورای عالی تأمین اجتماعی و تصویب سازمان امور اداری و استخدامی کشور قابل اجراء خواھد بود و برابر ماده ۱۴ آیین نامه استخدامی سازمان تأمین اجتماعی :«ورود به خدمت افراد در سازمان از طریق آزمون کتبی و مصاحبـه، گزینـش و بـر اساس اصـل شایستگی صورت می گیرد. ضوابط برگزاری آزمون و گزینش به تصویب ھیأت مدیره خواھد رسید». ھرچند به موجب تبصره ماده ۱۴ آیین نامه مذکور امکان ورود به خدمت افراد در مشاغل یا مناطق خاص با تصویب ھیأت مدیره از طریق مصاحبه و گزینش نیز پیش بینی شده لیکن با توجه به ماده ۱۵ این آیین نامه شرایط ورود به خدمت برای افراد در سازمان تعیین شده و در ھیچ کدام امکان اعطای امتیاز خاص برای فرزندان کارکنان یا نیروھای قراردادی وجود ندارد.

ثانیاً: در آراء متعدد ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری، برقراری امتیازات استخدامی برای برخی افراد به غیراز آنچه در قانون مقرر شـده در دستگاه ھای اجـرایی از جمله دستگاه ھای اجرایی خارج از شمول قانون مدیریت از جمله دانشگاه ھا، شھرداریھا و ھمچنیـن سازمـان تأمین اجتماعـی به علت مغایرت بـا بند ۹ اصل ۳ قانون اساسی (رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای ھمه در تمام زمینه ھای مادی و معنوی) و اصل ۲۸ قانون اساسی (تکلیف دولت به اینکه برای ھمه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید) ابطال شـده است. با عنـایت بـه مـراتب فـوق، مقرره ھای مـورد شکایت نیز به جھت برقراری ۱۵ امتیاز برای استخدام فرزندان کارکنان تأمین اجتماعی و ۱۰ امتیاز برای کارکنان قراردادی سازمان مذکور به علت خروج مرجع وضع از حدود اختیارات و مغایرت با قانون مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود.

رئیس ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بھرامی