رای شماره ۱۱۵۹۳۲۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
با موضوع: دستور ۱ از صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ رییس مرکز هیئت های امناء و هیأت های ممیزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیر هیئت علمی متصدی پُست های سازمانی مدیریتی، ابطال نشد
بسمه تعالی
مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران
یک نسخه از رأی هیات عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۱۱۵۹۳۲۶ مورخ ۱۴۰۴/۵/۱۴ مبنی بر: دستور ۱ از صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ رییس مرکز هیئت های امناء و هیئت های ممیزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیر هیئت علمی متصدی پُست های سازمانی مدیریتی، ابطال نشد جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.
مدیرکل هیئت عمومی و هیئت های تخصصی دیوان عدالت اداری ـ یداله اسمعیلی فرد
تاریخ دادنامه: ۱۴۰۴/۵/۱۴ شماره دادنامه: ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۱۱۵۹۳۲۶
شماره پرونده: ۰۲۰۷۶۸۲
مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم سمیرا جلالی نسب
طرف شکایت: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی)
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستور ۱ از صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ رییس مرکز هیئت های امناء و هیئت های ممیزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری درخصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیرهیئت علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال دستور ۱ از صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ رییس مرکز هیئت های امناء و هیئت های ممیزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
“وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به استناد ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور و ماده ۳۰ قانون برنامه ششم توسعه، برای برقراری عدالت در نظام پرداخت، موضوع افزایش پنجاه درصدی امتیازات فصل دهم قانون مدیریت خدمات کشوری و در راستای اجرای بخشنامه شماره ۶۹۶۴۸۸ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۳۰ و نامه شماره ۵۶۳۲۲۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۲ سازمان برنامه و بودجه کشور، طبق دستور ۱۴ صورتجلسه نشست فوق العاده هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۴ اصلاح تبصره های ۱، ۲، ۳، ۴ و ۵ ماده ۱۹، ماده ۲۰ و تبصره ۲ ماده ۲۰ آیین نامه استخدامی اعضای غیرهیئت علمی مؤسسات عضو هیئت امناء را تصویب نمود.
به دنبال آن طی صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹، وزارتخانه، اصلاح تبصره ۲ ماده ۲۰ آیین نامه استخدامی اعضای غیرهیئت علمی در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیرهیئت علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی را مصوب نمود.
اصلاحیه جدید متضمن بار مالی و مجوزی جدید برای افزایش فوق العاده مدیریت می باشد که این امر از یک سو وفق جزء (۵) بند (الف) تبصره ۱۲ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ و همچنین جزء (۶) بند (الف) تبصره ۱۲ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ منوط به رعایت ترتیبات مقرر در ماده ۷۴ قانون مدیریت خدمات کشوری، بند (ج) ماده ۷ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و اخذ مکتوب از سازمان برنامه و بودجه کشور مبنی بر تأمین اعتبارات مورد نیاز در این قانون می باشد و از سوی دیگر مغایر با جزء (۳) بند (الف) تبصره ۱۲ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور که وفق آن در سال ۱۴۰۱ صدور هرگونه مجوز جدید برای افزایش حقوق و مزایای مستمر و فوق العاده ها و نظایر آن توسط مراجع ذیربط از جمله هیئت های امناء، مجامع عمومی شرکت ها و مؤسسات غیرخصوصی (به استناد اختیار مندرج در قانون تجارت)، شورای حقوق و دستمزد موضوع ماده ۷۴ قانون مدیریت خدمات کشوری و هیئت وزیران تحت هر عنوان و از محل هر نوع اعتبار، خارج از افزایش های فوق الذکر ممنوع است.
با توجه به این که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری چنین مجوزی اخذ نکرده است، لذا ابطال دستور (۱) صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ مبنی بر اصلاح تبصره ۲ ماده ۲۰ آیین نامه استخدامی اعضای غیرهیئت علمی در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیرهیئت علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی از تاریخ تصویب مورد استدعاست.”
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
“صورتجلسه نشست فوق العاده (هم زمان) هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹
دستور ۱: اصلاح تبصره (۲) ماده (۲۰) آیین نامه استخدامی اعضای غیرهیئت علمی در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیرهیئت علمی متصدی پُست های سازمانی مدیریتی
مصوبه: به استناد ماده (۱) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، بخشنامه شماره ۱۵/۱۹۲۶۱ مورخ ۱۴۰۰/۲/۵ مرکز هیئت های امناء و هیئت های ممیزه مطرح و پس از بررسی، با اصلاح تبصره (۲) ماده (۲۰) آیین نامه استخدامی اعضای غیر هیئت علمی (موضوع مصوبه ۱۴ صورت جلسه هیئت امنای مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۴) در خصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیر هیئت علمی متصدی پُست های سازمانی مدیریتی به شرح ذیل، برای اجرا از تاریخ ۱۴۰۰/۱/۱ موافقت به عمل آمد و مقرّر گردید از تاریخ اجراء کلّیه مصوبات مغایر با آن لغو شود.
تبصره۲ـ به عضو رسمی یا پیمانی که براساس «دستورالعمل نحوه انتصاب اعضاء در پُست های سازمانی مدیریتی سطوح میانی و پایه و عزل آنان ـ پیوست شماره دو» به یکی از پُست های سازمانی مدیریتی (سطوح میانی و پایه) مندرج در سازمان تفصیلی مصوّب منصوب می شود و همچنین عضو قراردادی واجد شرایط مشمول «تبصره ۳» این ماده که عهده دار انجام مشاغل یکی از پُست های سازمانی مدیریتی می شود، فوق العاده ای با عنوان «فوق العاده مدیریت» پرداخت می شود. نحوه محاسبه فوق العاده مذکور به شرح زیر می باشد. در صورتی که با اجرای این تبصره، فوق العاده مدیریت عضو کاهش یابد، عضو تا میزان دریافتی قبلی، مبلغ ثابتی تحت عنوان «تفاوت تطبیق» دریافت می کند. این تفاوت تطبیق با افزایش حقوق و مزایای عضو مستهلک می شود.
ضریب فوق العاده مدیریت پُست سازمانی مدیریتی × مبلغ ریالی فوق العاده مدیریت رییس مؤسسه = فوق العاده مدیریت
ضریب فوق العاده مدیریت در پُست سازمانی مدیریتی مصوب با توجه به حجم کار و سختی آن و مقایسه با سایر پُست های سازمانی مدیریتی، براساس دامنه ضرایب مندرج در جدول ذیل، توسط رییس مؤسسه تعیین می شود.
جدول حداقل و حداکثر ضرایب فوق العاده مدیریت پُست های سازمانی مدیریتی (سطوح میانی و پایه)
ردیف ـ عنوان پُست های سازمانی مدیریتی ـ سطح مدیریتی ـ حداقل و حداکثر ضریب فوق العاده مدیریت
۱ـ مدیر یا عناوین هم تراز ـ میانی ـ ۴۱ تا ۶۰ درصد.
۲ـ معاون مدیر یا عناوین هم تراز ـ میانی ـ ۳۰ تا ۴۰ درصد.
۳ـ رییس اداره/ رییس گروه یا عناوین هم تراز ـ پایه ـ ۱۴ تا ۲۳ درصد.
۴ـ معاون اداره یا کارشناس مسئول یا عناوین هم تراز ـ پایه ـ ۷ تا ۱۳ درصد.
ـ رییس مرکز هیئت های امناء و هیئت های ممیزه”
در پاسخ به شکایت مذکور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب لایحه شماره ۱۴۰۳۲۲۰۵۸۹۱۰۴۲۹۱ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۱۵ توضیحاتی داده است که خلاصه آن به قرار زیر است:
“ایراد شکلی:
بر اساس ماده یک قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، یکی از وظایف و مأموریت های وزارت علوم، انسجام بخشیدن به امور اجرایی و سیاستگذاری نظام علمی، تحقیقاتی و فناوری کشور می باشد که از مصادیق بارز و روشن این امر تصویب آیین نامه ها به منظور پیشبرد بهتر و سریعتر در اجرای قوانین و مقرّرات می باشد. لذا مرکز هیئت های امناء و هیئت های ممیزه این وزارت، به عنوان بالاترین رکن مؤسسه، مرجع سیاستگذاری، تصمیم گیری و تصویب مقرّرات و ضوابط داخلی مؤسسه است و اختیار وضع آیین نامه در شئون اداری و مالی را دارد و در حدود صلاحیت، آیین نامه مورد اعتراض را تصویب نموده و هیچ گونه تجاوز و یا سوء استفاده ای از اختیارات صورت نگرفته است.
دفاعیات:
۱ـ وزارت علوم به موجب بخشنامه های شماره ۶۹۶۴۸۸ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۳۰ سازمان برنامه و بودجه و در راستای بند ۹ اصل سوم قانون اساسی و تبصره (۳) ماده ۲۹ و ۳۰ قانون برنامه ششم توسعه که در آن تکلیف دولت به برقراری عدالت در نظام پرداخت و رفع تبعیض شده و مورد تأکید رییس جمهور و مورد موافقت شورای حقوق و دستمزد قرار گرفته اقدام به افزایش مزبور نسبت به کلّیه کارکنان رسمی، پیمانی و قراردادی نموده است.
۲ـ علی رغم تصریح موضوع ماده یک قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مبنی بر عدم نیاز به اخذ موافقت شورای حقوق و دستمزد به جهت برقراری هر گونه افزایش حقوق و مزایای جدید و بدون ایجاد هر گونه بار مالی جدید این وزارت، طی نامه های شماره ۵۶۲۲۲۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۲، ۴۳۷۱۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۲/۴ و ۱۷۱۸۳ مورخ ۱۴۰۰/۴/۵ از «شورای حقوق و دستمزد» و «سازمان برنامه و بودجه» موافقت های لازم را اخذ نموده است.
۳ـ پس از دستور چهاردهم صورتجلسه نشست فوق العاده هیئت امنای منطقه دو پژوهشی مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۴ هیئت امنای منطقه دو پژوهشی در دستور اول مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ خود اقدام به اصلاح تبصره ۲ ماده ۲۰ آیین نامه اداری و استخدامی اعضای غیرهیئت علمی و تنظیم جداول حداقل و حداکثر ضرایب فوق العاده مدیریت پُست های سازمانی مدیریتی نموده است.
نکته قابل توجه آن که؛ در ردیف ۳ جدول ضرایب فوق العاده مدیریت مصوبه مذکور، توالی منطقی ضرایب رعایت نشده و به جای ضریب «۱۴ تا ۲۹ درصد» عبارت «۱۴ تا ۲۳ درصد» درج شده است.
۴ـ بر این اساس، هیئت امناء در دستور چهارم خود در مورخ ۱۴۰۱/۶/۲۹ درخواست اصلاح دستور اول مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ خود مبنی بر اصلاح ضرایب فوق العاده مدیریت اعضای غیر هیئت علمی را صادر نمود و در نتیجه فوق العاده مدیریت رؤسای ادارات از عبارت «۱۴ تا ۲۳ درصد» به «۱۴ تا ۲۹ درصد» اصلاح یافت.
۵ ـ پس از ابلاغ مصوبه ۱۴۰۱/۶/۲۹ هیئت امناء دیوان محاسبات کشور طی نامه شماره ۱۹۲/۴۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۱/۸/۲۵ و مکاتبات بعدی به استناد قانون بودجه سال ۱۴۰۱ ایراداتی را به مصوبه مزبور اعلام نمود که در پاسخ مرکز هیئت های امناء و هیئت های ممیزه اعلام نمود مصوبه مذکور مربوط به سال ۱۴۰۰ بوده و در شمول ممنوعیت تعیین شده در تبصره ۱۲ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ قرار نمی گیرد. النهایه، با توجه به ایراد شکلی و دفاعیات معنونه تقاضای رد شکایت مورد استدعاست.”
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۴/۵/۱۴ با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیات عمومی
اولاً پس از افزایش ۵۰ درصدی امتیازات فصل دهم قانون مدیریت خدمات کشوری براساس بخشنامه شماره ۶۹۶۴۸۸ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۳۰، دانشگاه های وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری به موجب نامه شماره ۵۶۳۲۲۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۲ سازمان برنامه و بودجه کشور مجوز لازم را از سازمان مزبور و موافقت شورای حقوق و دستمزد را طی نامه شماره ۱۷۱۸۳ مورخ ۱۴۰۰/۴/۵ سازمان اداری و استخدامی کشور جهت افزایش فوق و اعمال آن در احکام کارگزینی کارکنان غیرهیئت علمی اخذ نموده اند. ثانیاً با توجه به توضیحات نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری اصلاح به عمل آمده در تبصره ۲ ماده ۲۰ آیین نامه استخدامی اعضای غیرهیئت علمی (درخصوص فوق العاده مشاغل مدیریتی) در چهارچوب افزایش ۵۰ درصدی امتیازات صورت گرفته و در واقع فوق العاده مدیریتی در چهارچوب مذکور برای مدیران سطح بندی شده است و بار مالی اضافه ای تحمیل نگردیده و این امر مورد ایراد دیوان محاسبات کشور نیز قرار نگرفته است و با توجه به این که در ابتدای تشکیل هیئت های امناء به موجب قانون تشکیل هیئت های امنای دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی مصوّب ۱۳۶۷/۱۲/۲۳ شورای عالی انقلاب فرهنگی هیئت های امنا غالباً منطقه ای بوده و لیکن در سال های اخیر هر دانشگاه خود به صورت مستقل دارای هیئت امناء است و تنها هیئت امنای منطقه ای موجود نیز هیئت امنای منطقه ۲ پژوهشی است و ابقای این هیئت امناء هم به لحاظ این بوده که زیرمجموعه هیئت امناء مذکور تعدادی مؤسسه است که به لحاظ کمیت تعداد کارکنان نمی توانند یک هیئت امنای مستقل تشکیل بدهند و مستند قانونی این موضوع نیز ماده ۵ قانون تشکیل هیئت های امنای دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی است که مقرّر نموده : «وزارتخانه های فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می توانند در صورت اقتضا دو یا چند مؤسسه مربوط به خود را زیر نظر یک هیئت امناء قرار دهند…» بنابراین با توجه به ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوّب ۱۳۹۶/۱/۱۶ که هیئت های امناء را مجاز به تصویب آیین نامه های اداری استخدامی نموده طبعاً اصلاح این آیین نامه ها نیز از اختیارات هیئت های امناء مذکور است و با عنایت به مراتب فوق صدور دستور ۱ صورتجلسه نشست فوق العاده (همزمان) هیئت امنای منطقه دوم پژوهشی مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۹ مبنی بر اصلاح تبصره ۲ ماده ۲۰ آیین نامه استخدامی اعضای غیرهیئت علمی درخصوص فوق العاده مدیریت اعضای غیرهیئت علمی متصدّی پُست های سازمانی مدیریتی در حدود اختیار مقام واضع بوده و مغایر با قانون نیست و ابطال نشد. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.
رییس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی