رای شماره ۱۵۷۱۴۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
با موضوع: به تبعیت از نظریه شماره ۴۳۶۰۱/۱۰۲ مورخ ۱۴۰۳/۷/۸ فقهای شورای نگهبان، بخشنامه شماره ۱۴۹۲۶۰۳/۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۱ مدیر کل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران خلاف شرع است و بطلان آن از تاریخ صدور اعلام گردید
بسمه تعالی
مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران
یک نسخه از رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۰۰۱۵۷۱۴۳ مورخ ۱۴۰۴/۱/۲۶ با موضوع: «به تبعیت از نظریه شماره ۴۳۶۰۱/۱۰۲ مورخ ۱۴۰۳/۷/۸ فقهای شورای نگهبان، بخشنامه شماره ۱۴۹۲۶۰۳/۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۱ مدیر کل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران خلاف شرع است و بطلان آن از تاریخ صدور اعلام گردید» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.
مدیرکل هیأت عمومی و هیأت های تخصصی دیوان عدالت اداری ـ یداله اسمعیلی فرد
تاریخ دادنامه: ۱۴۰۴/۱/۲۶ شماره دادنامه: ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۰۱۵۷۱۴۳
شماره پرونده: ۰۲۰۸۰۳۴
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: شرکت مبارک سحر کویر ـ آقای محمدحسین گلشن
طرف شکایت: گمرک جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره ۱۴۹۲۶۰۳/۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۱ مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران
گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی تقاضای ابطال بخشنامه شماره۱۴۹۲۶۰۳/۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۱ مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران را مطرح کرده اند و در جهت تبیین خواسته خود اعلام نموده اند که:
“با توجه به این که واردکنندگان اقلام موضوع بخشنامه به واردات و ترخیص و فروش این اقلام براساس ارزش افزوده یک درصد اقدام کرده اند، بنابراین بخشنامه مورد شکایت که متضمن مطالبه مابه التفاوت هشت درصدی ارزش افزوده پس از ترخیص کالا و فروش آن توسط واردکننده است، با قاعده فقهی لاضرر و لاضرار فی الاسلام و قاعده تسلیط و حفظ حرمت مالکیت مشروع افراد مغایرت دارد و تقاضای ابطال آن صرفاً از جنبه خلاف شرع بودن مطرح می گردد.”
متن بخشنامه مورد شکایت به شرح زیر است:
“بخشنامه شماره ۱۴۹۲۶۰۳/۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۱ مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران
” بخشنامه های گمرکات اجرایی
پیرو بخشنامه های ۱۸۲۲۳۵۷/۱۴۰۰/۳۶۵ ـ ۱۴۰۰/۱۲/۲۸، ۳۲۲۱۷۲/۱۴۰۱/۶۷ ـ ۱۴۰۱/۳/۱۰، ۴۱۲۷۵۳/۱۴۰۱/۸۷ ـ ۱۴۰۱/۳/۲۸ و ۴۹۴۳۳۰/۱۴۰۱/۱۱۰ ـ ۱۴۰۱/۴/۱۲ درخصوص کاهش نرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده واردات گندم، برنج، دانه های روغنی، انواع روغن خام، حبوبات شامل عدس، نخود، لوبیا و ماش، قند، شکر، گوشت مرغ، گوشت قرمز و چای از نه درصد به یک درصد، به پیوست تصویر نامه شماره ۱۴۰۱/۵۰۰/۸۰۲۰۷ ـ ۱۴۰۱/۹/۲۹ معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی درخصوص کالاهای مشمول دانه های روغنی و روغن خام جهت اقدام لازم با رعایت کامل سایر مقررات ارسال می گردد.
شایسته است دستور فرمایید ردیف های تعرفه فصل ۱۲ (دانه های روغنی) و ردیف های تعرفه فصل ۱۵ (انواع روغن خام) مندرج در فهرست ضمیمه بخشنامه شماره ۶۷/۱۴۰۱/۳۲۲۱۷۲ ـ ۱۴۰۱/۳/۱۰ و ۴۹۴۳۳۰/۱۴۰۱/۱۱۰ ـ ۱۴۰۱/۴/۱۲ کان لم یکن تلقی و صرفاً کالاهای به شرح جدول ذیل به عنوان دانه های روغنی و روغن خام جهت شمول کاهش مالیات بر ارزش افزوده به نرخ یک درصد تلقی می گردد.
ردیف ـ نوع کالا ـ ردیف تعرفه
۱ ـ دانه سویا ـ ۱۲۰۱۹۰۱۰، ۱۲۰۱۹۰۹۰
۲ ـ دانه کلزا ـ ۱۲۰۵۹۰۱۰، ۱۲۰۵۱۰۹۰، ۱۲۰۵۱۰۲۰، ۱۲۰۵۹۰۹۰
۳ـ دانه گلرنگ ـ ۱۲۰۷۶۰۹۰
۴ـ روغن خام سویا ـ ۱۵۰۷۱۰۰۰
۵ ـ روغن خام آفتاب گردان ـ ۱۵۱۲۱۱۰۰
۶ ـ روغن خام کلزا ـ ۱۵۱۴۱۱۰۰
۷ـ روغن پالم RBD ـ ۱۵۱۱۹۰۱۰
ضمناً دستور فرمایید درخصوص سایر موارد که دانه های روغنی و روغن خام به استناد بخشنامه فوق الذکر با نرخ کمتر ترخیص گردیده اند سریعاً نسبت به بررسی و صدور مطالبه نامه کسر دریافتی با رعایت سایر مقررات اقدام لازم معمول نمایند. همچنین کسر دریافتی مالیات بر ارزش افزوده مشمول مرور زمان موضوع ماده (۱۳۵) قانون امور گمرکی نمی باشد.شایان ذکر است چنانچه کالاهای مزبور قبل از صدور این بخشنامه به گمرک اظهار یا ترخیص شده باشند، مابه التفاوت حقوق ورودی مشمول جریمه موضوع ماده (۱۰۸) قانون امور گمرکی نخواهد بود.ـ مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران”
پیشتر از این مقرره مورد اعتراض از حیث مغایرت با قانون و خروج از حدود اختیارات در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مطرح شده بود و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری طی دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۷۳۶۰۸۸ مورخ ۱۴۰۲/۷/۸ رأی بر عدم ابطال صادر کرده بود.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۴/۱/۲۶ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیأت عمومی
قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره ۴۳۶۰۱/۱۰۲ مورخ ۱۴۰۳/۷/۸ در رابطه با جنبه شرعی مقرره مورد شکایت اعلام کرده است که: «اطلاق مصوبه از جهت شمول نسبت به مواردی که قبل از صدور بخشنامه مذکور به نحو قانونی وارد و ترخیص شده است، خلاف شرع است و در صورتی که اعمال نرخ جدید موجب ورود خسارت شده است، ضمان برعهده کسانی است که این اشتباه مستند به آنان است.» بنابراین در اجرای حکم مقرر در ماده ۸۷ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ مبنی بر لزوم تبعیت هیأت عمومی دیوان عدالت اداری از نظر فقهای شورای نگهبان درخصوص جنبه شرعی مقررات اجرایی بخشنامه شماره ۱۴۹۲۶۰۳/۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۱ مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران خلاف شرع است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ بطلان آن از تاریخ صدور اعلام می شود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی