رأی شماره ۸۵۶ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری

با موضوع: ابطال مصوبه ھای شماره ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک ـ ۱۳۹۳/۲/۲۰ و ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ ۱۳۹۳/۶/۲۹ وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی

۱۲/۱۱/۱۳۹۵ ۹۴/۱۰۸۳/ھـ شماره
بسمه تعالی
جناب آقای جاسبی
مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمھوری اسلامی ایران
با سلام
یک نسخه از رأی ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ۸۵۶ مورخ ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ با موضوع:
«ابطال مصوبه ھای شماره ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک ـ ۱۳۹۳/۲/۲۰ و ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ ۱۳۹۳/۶/۲۹ وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد  تجاری صنعتی.» جھت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.
مدیرکل ھیأت عمومی و سرپرست ھیأتھای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مھدی دربین
تاریخ دادنامه: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ شماره دادنامه: ۸۵۶ کلاسه پرونده: ۱۰۸۳/۹۴
مرجع رسیدگی: ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه ھای شماره ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک ـ ۱۳۹۳/۲/۲۰ و ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ ۱۳۹۳/۶/۲۹ وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی
گردش کار: معاون حقوقی و نظارت ھمگانی  سازمان بازرسی کل کشور به موجب

شکایت نامه شماره ۱۷۸۵۶۷ ـ ۱۳۹۴/۹/۱۴ ،ابطال مصوبه ھای شماره ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک ـ ۱۳۹۳/۲/۲۰ و ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ ۱۳۹۳/۶/۲۹ وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری صنعتی را خواستار شده و در جھت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
«رئیس محترم دیوان عدالت اداری
سلام علیکم:
احتراماً، به پیوست تصویری از گزارش بازرسی امور جھاد کشاورزی و محیط زیست و مستندات مرتبط با آن راجع به مغایرت مصوبه ھای وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی با قوانین و مقررات موضوعه که در کمیسیون تطبیق مصوبات دستگاھھای اداری با قانون این سازمان مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است، ارسال می گردد به حکایت گزارش مزبور:
وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی در جلسه مورخ ۱۳۹۲/۱۲/۲۰ با استناد به ماده واحده قانون ایجاد مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی آبادان و خرمشھر، جلفا و بندر انزلی (مصوب ۱۳۸۲ (مصوب نموده اند مساحت ۶۴۸۹ ھکتار به شرح بندھای الف، ب، ج، د مصوبه، به محدوده قبلی منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی الحاق گردد که این تصویب نامه در تاریخ ۱۳۹۳/۲/۱۶ مورد تأیید رئیس جمھور قرار گرفته و با شماره ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک ـ ۱۳۹۳/۲/۲۰ ثبت و با امضای معاون اول رئیس جمھور منتشر شده است.
متعاقباً وزیران عضو در شورای مزبور، در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۵/۴ تصویب نامه مذکور را مورد بازنگری قرار داده و با خارج کردن مساحت
۲۲۳ ھکتار (کل محدوده فرودگاه بین المللی سردار جنگل رشت) از مساحت عرصه قبلی و کاھش آن جمعاً به ۶۲۶۶ ھکتار آن را
اصلاح و جایگزین مصوبه فوق الذکر نموده اند که در تاریخ ۱۳۹۳/۶/۲۴ به تایید رئیس جمھور رسیده و با شماره ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ
۱۳۹۳/۶/۲۹ ثبت و با امضاء معاون اول رئیس جمھور منتشر شده است.
در ادامه، معاون رئیس جمھور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به موجب نامه شماره ۹۳/۳۳۹۶۷ـ ۱۳۹۳/۷/۲۷ با معاون اول
رئیس جمھور مکاتبه و مرقوم داشته است: « … بخشھایی از محدوده منطقه آزاد انزلی با مجموعه تالاب انزلی بین المللی ثبت شده
در کنوانسیون رامسر سایت و ھمچنین پارک ملی بوجاق در شرق آن داخل دارد…. خواھشمند است به منظور جلوگیری از
دست اندازی و تخریب بیشتر زیستگاھھای حساس کشور به ویژه پارک ملی بوجاق و تالاب بین الملل انزلی دستور فرمایند نسبت به
بازنگری محدوده توسعه یافته منطقه آزاد انزلی و حذف عرصه ھای تداخلی اقدام مقتضی معمول گردد…»
با عنایت به مراتب فوق و با توجه به مفاد نامه معاون رئیس جمھور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، بخشھایی از پارک ملی
بوجاق (که به موجب مصوبه شماره ۲۳۲ ـ ۱۳۸۱/۳/۲۱ با عنوان پارک ملی به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست رسیده
است) با تصویب وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی از عرصه پارک ملی مذکور منتزع شده
است که این عمل (به لحاظ مرجع صدور) بر خلاف مادتین ۲ و ۳ قانون حفاظت و بھسازی محیط زیست (مصوب ۱۳۵۴ با اصلاحات
بعدی) و نیز بر خلاف بند «ب» ماده ۳ قانون شکار و صید (مصوب ۱۳۴۶ با اصلاحات بعدی) می باشد که ذیل آن تعیین حدود پارکھای
ملی و مناطق حفاظت شده و قرق ھای اختصاصی به عھده شورای عالی حفاظت محیط زیست قرار گرفته است. ھمچنین به موجب
ماده ۲ قانون حفاظت و بھسازی محیط زیست، ریاست شورای عالی حفاظت محیط زیست صراحتاً به عھده رئیس جمھور محول شده
و اعضاء شورای مذکور نیز ذیل ھمین ماده احصا شده اند.
بنا به مراتب تصویب نامه ھای مورد اشاره به شماره ھای ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک ـ ۱۳۹۳/۲/۲۰ و ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ ۱۳۹۳/۶/۲۹ مغایر
مواد قانونی فوق الذکر (مادتین ۲ و ۳ قانون حفاظت و بھسازی محیط زیست و بند «ب» ماده ۳ قانون شکار و صید و خارج از حدود و
اختیارات واضع تشخیص می گردد. با عنایت به اینکه بیم آن می رود که عملیاتی شدن مفاد مصوبات یاد شده موجب تغییر اکوسیستم
پارک ملی بوجاق توسط منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی گردد. خواھشمند است دستور فرمایید در اجرای تبصره (۲ (ماده (۲ (قانون
تشکیل این سازمان موضوع در ھیأت عمومی آن دیوان مطرح و به طور فوق العاده و خارج از نوبت مورد رسیدگی قرار گیرد. موجب
امتنان است که از تصمیم متخذه این سازمان را مطلع فرمایند.»
متن مصوبه ھای مورد اعتراض به قرار زیر است:
الف: مصوبه شماره ۵۰۴۰۸/۱۷۱۳۹ک ـ ۱۳۹۳/۲/۲۰:
«دبیرخانه شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی
سازمان حفاظت محیط زیست
وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی در جلسه ۱۳۹۲/۱۲/۲۰ به پیشنھاد دبیرخانه شورای
ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی و به استناد ماده واحده قانون ایجاد مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی آبادان و
خرمشھر، جلفا و بندر انزلی مصوب ۱۳۸۲ و با رعایت تصویب نامه شماره ۱۱۳۲۰۰/ت۴۹۵۱۶ھـ ـ ۱۳۹۲/۶/۵ تصویب کردند:
۱ـ محدوده ای به مساحت (۶۴۸۹ (ھکتار مشتمل بر محدودهھای زیر به شرح نقشه پیوست که تأیید شده به مھر دفتر ھیأت دولت
است، به محدوده منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی الحاق می شود:
الف: محدوده ای به مساحت (۵۵۷۸ (ھکتار از شمال به طول (۲۱۹۰۵ (متر به دریا، از جنوب به طول (۲۹۰۵۲ (متر به اراضی محدوده
شھرستان رشت، از غرب به طول (۳۳۵۰ (متر به محدوده فعلی منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی و از شرق به طول (۶۱۸۱ (متر به
رودخانه سفیدرود واقع در شرق محدوده فعلی منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی.
ب: محدوده ای به مساحت (۴۰۸ (ھکتار از شمال به طول (۵۷۰۷ (متر به دریا، از جنوب به طول (۱۱۵۰ (متر به اراضی روستای طالب
آباد شھرستان بندرانزلی، از شرق به طول (۵۴۶ (متر به محدوده فعلی منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی و از غرب به طول (۱۳۸۶(
متر به کانال طالب آباد انزلی.
ج: کل محدوده فرودگاه بین المللی سردار جنگل رشت به مساحت (۲۲۳ (ھکتار.
د: جمع مساحت افزایش داده شده در جنوب منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی بابت اصلاح محدوده مصوب فعلی جنوباً به کنارگذر
امامزاده ھاشم به انزلی به مساحت (۲۸۰ (ھکتار و مساحت دریایی به عمق (۲ (کیلومتر از محدوده فعلی منطقه آزاد تجاری ـ
صنعتی انزلی در محل روستای چپربرد تا رودخانه سفیدرود.
۲ـ سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی موظف به تھیه طرح جامع محدوده یاد شده با در نظر گرفتن گرایشھای غالب منطقه و
ارائه آن به دبیرخانه شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی می باشد.
۳ـ سازمان مذکور موظف به رعایت الزامات زیست محیطی در محدوده یادشده می باشد. این تصویب نامه در تاریخ ۱۳۹۳/۲/۱۶ به تأیید
مقام محترم ریاست جمھوری رسیده است.»
ب: مصوبه شماره ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ ۱۳۹۳/۶/۲۹:
«دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی
سازمان حفاظت محیط زیست
وزیران عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی در جلسه ۱۳۹۳/۵/۴ به پیشنھاد دبیرخانه شورای
ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی و به استناد ماده واحده قانون ایجاد مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی آبادان و
خرمشھر، جلفا و بندر انزلی مصوب ۱۳۸۲ و با رعایت تصویب نامه شماره ۱۱۳۲۰۰/ت۴۹۵۱۶ھـ ـ ۱۳۹۲/۶/۵ تصویب کردند:
۱ـ محدوده ای به مساحت (۶۲۶۶ (ھکتار مشتمل بر محدوده ھای زیر به شرح نقشه پیوست که تایید شده به مھر دفتر ھیأت دولت
است، به محدوده منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی الحاق می شود:
الف: محدوده ای به مساحت (۵۵۷۸ (ھکتار از شمال به طول (۲۱۹۰۵ (متر به دریا، از جنوب به طول (۲۹۰۵۲ (متر به اراضی محدوده
شھرستان رشت، از غرب به طول (۳۳۵۰ (متر به محدوده فعلی منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی و از شرق به طول (۶۱۸۱ (متر به
رودخانه سفیدرود واقع در شرق محدوده فعلی منطقه آزاد انزلی.
ب: محدوده ای به مساحت (۴۰۸ (ھکتار از شمال به طول (۵۷۰۷ (متر به دریا، از جنوب به طول (۱۱۵۰ (متر به اراضی روستای
طالب آباد شھرستان بندرانزلی، از شرق به طول (۵۴۶ (متر به محدوده فعلی منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی و از غرب به طول
(۱۳۸۶ (متر به کانال طالب آباد انزلی.
ج: محدوده ای به مساحت (۲۸۰ (ھکتار در جنوب منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی، از جنوب به کنارگذر امامزاده ھاشم به انزلی و
مساحت دریایی به عمق (۲ (کیلومتر از محدوده فعلی منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی در محل روستای چپربرد تا رودخانه
سفیدرود.
۲ـ سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی موظف به تھیه طرح جامع محدوده یاد شده با در نظر گرفتن گرایشھای غالب منطقه و
ارائه آن به دبیرخانه شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی می باشد.
۳ـ سازمان مذکور موظف به رعایت الزامات زیست محیطی در محدوده یادشده می باشد.
۴ـ این تصویب نامه جایگزین تصویب نامه شماره ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک مورخ ۱۳۹۳/۲/۲۰ می شود.
این تصویب نامه در تاریخ ۱۳۹۳/۶/۲۴ به تأیید مقام محترم ریاست جمھوری رسیده است.»
در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست معاونت امور حقوقی دولت (معاونت حقوقی رئیس جمھور) به موجب لایحه شماره
:است داده توضیح ۱۰/۷/۱۳۹۵ ـ ۸۱۹۱۵/۲۹۰۶۳
«جناب آقای دربین
مدیرکل محترم ھیأت عمومی دیوان و سرپرست ھیأتھای تخصصی دیوان عدالت اداری
با سلام واحترام:
در خصوص دادخواست موضوع پرونده شماره ۱۰۸۳/۹۴ مربوط به تقاضای ابطال تصویب نامه ھای شماره ۱۷۱۳۹/ت۵۰۴۰۸ک ـ
۱۳۹۳/۲/۲۰ و ۷۲۳۹۲/ت۵۰۹۱۸ک ـ ۱۳۹۳/۶/۲۹) موضوع الحاق محدوده ھایی به منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی) ضمن ایفاد تصویر
نامه شماره ۹۵۲/۲۰/۱۸۵ ـ ۱۳۹۵/۱/۲۴ شورای عالی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی و ضمیمه آن (نامه شماره
۹۴/۱۰۰/۳۴۵۷۷ ـ ۱۳۹۴/۱۲/۱۱ سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی انزلی) اعلام می دارد:
۱ـ مطابق ماده واحده قانون ایجاد مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی آبادان و خرمشھر، جلفا و بندر انزلی مصوب ۱۳۸۲ ،ھیأت وزیران اختیار
تعیین محدوده مناطق آزاد یاد شده را دارا می باشد که به موجب مصوبه شماره ۱۱۳۲۰۰/ت۴۹۵۱۶ھـ ـ ۱۳۹۲/۶/۵ این اختیار به وزیران
عضو شورای ھماھنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی تفویض شده است و وزیران عضو این شورا در راستای این اختیار،
محدوده منطقه آزاد انزلی را بر اساس مصوبات مورد شکایت، تعیین نموده اند و اساساً، مصوبات مورد شکایت ناظر بر تعیین یا اصلاح
محدوده پارکھای ملی نمی باشد.
بنابراین، ادعای شاکی مبنی بر ورود دولت به اختیار شورای عالی حفاظت محیط زیست در خصوص تعیین مناطقی به عنوان پارک
ملی (موضوع بند الف ماده ۳ قانون حفاظت و بھسازی محیط زیست و بند «ب» ماده ۳ قانون شکار و صید) مردود می باشد.
۲ـ استحضار دارند، تعیین محدوده ای به عنوان «منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی …» به مفھوم تغییر ماھیت آن محدوده و نیز معافیت آن
محدوده از اجرای قوانین و مقررات مربوط (به جز در مواردی که صراحتاً مستثنی شده است) نمی باشد و مطابق بند «الف» ماده
(۱۱۲ (قانون برنامه پنجم توسعه و ماده (۲۷ (قانون چگونگی اداره مناطق آزاد …، صرفاً نحوه اعمال مدیریت دولت در این مناطق،
متفاوت از سایر مناطق کشور است. بنابراین قرار گرفتن بخشی از پارک ملی بوجاق در محدوده منطقه آزاد انزلی به معنای انتزاع آن
بخشھا از پارک ملی نبوده و آن محدوده ھا ھمچنان ماھیتاً «پارک ملی» می باشد و تمامی ضوابط و مقررات مربوط به پارکھای ملی از
جمله موضوع آیین نامه اجرایی قانون حفاظت و بھسازی محیط زیست در خصوص این محدوده مجری است. این در حالی است که
مطابق بند «الف» ماده (۱۱۲ (قانون برنامه پنجم کلیه وظایف، اختیارات و مسؤولیتھای دستگاھھای اجرایی دولتی مستقر در این
مناطق بر عھده مدیران سازمانھای مناطق آزاد می باشد و بر این مبنا بند «۳ «مصوبه مورد شکایت نیز صراحتاً مقرر می دارد:
«۳ـ سازمان منطقه آزاد انزلی موظف به رعایت الزامات زیست محیطی در محدوده یاد شده می باشد.»
لذا اقدامات سازمان منطقه آزاد انزلی باید با رعایت الزامات یاد شده صورت گیرد و پیش بینی عدم رعایت مقررات مذکور و احتمال تغییر
اکوسیستم دلیل موجھی برای ابطال مصوبه نمی باشد. بنا به مراتب فوق، درخواست رد شکایت شاکی را دارد.»
ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان
شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی ھیأت عمومی
مطابق مواد ۲ و ۳ قانون حفاظت و بھسازی محیط زیست مصوب سال ۱۳۵۴ ،تعیین مناطق پارک ملی و تحدید حدود آن از افزایش و
کاھش با شورای عالی حفاظت محیط زیست است. مقام واضع در مصوبات مورد شکایت خارج از حدود اختیارات عمل نموده و با
افزایش محدوده مناطق آزاد تجاری انزلی موجب کاھش محدوده پارک ملی انزلی و منطقه حفاظت شده گردیده است. از طرفی داخل
شدن محدوده پارک ملی و منطقه حفاظت شده انزلی به محدوده منطقه آزاد تجاری انزلی مطابق مادتین ۴ و ۵ قانون چگونگی اداره
مناطق آزاد تجاری، صنعتی جمھوری اسلامی ایران مستلزم خروج مدیریت و اداره پارک ملی و منطقه حفاظت شده از شورای عالی
حفاظت محیط زیست به مدیریت سازمان شرکتھای تجاری منطقه آزاد تجاری خواھد بود که مخالف با بند ب ماده ۳ قانون شکار و صید
بوده که تعیین محدودیتھا و ممنوعیت ھای زمانی و مکانی شکار و صید پارک ملی و مناطق حفاظت شده اختصاصاً با شورای عالی
حفاظت محیط زیست قرار دارد. لذا با توجه به حساسیت مدیریت زیستگاه حیات وحش، قرار گرفتن آن در محدوده منطقه آزاد تجاری با
مدیریت افراد غیر متجانس با محیط زیست، تخریب بیشتر زیستگاھھای حساس کشور را به ھمراه خواھد داشت با توجه به مراتب و
با استناد به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ حکم بر ابطال مصوبات
مورد اعتراض صادر و اعلام می شود.
رئیس ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بھرامی

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید :

دانلود اپلیکیشن دادورزیار :